దేశంలోనే తొలిసారి: సుప్రీం అనుమతితో ‘కారుణ్య మరణం’.. అసలేం జరిగింది?

YSR Praja News Telugu : దేశంలోనే తొలిసారిగా ఒక వ్యక్తికి ‘కారుణ్య మరణం’ (Passive Euthanasia) ప్రసాదిస్తూ సుప్రీంకోర్టు ఇచ్చిన చారిత్రాత్మక తీర్పు, భారతదేశ వైద్య, న్యాయ చరిత్రలో సరికొత్త అధ్యాయానికి నాంది పలికింది. 13 ఏళ్లుగా కోమా (శాశ్వత అచేతన స్థితి) లో మంచానికే పరిమితమైన 31 ఏళ్ల హరీష్ రాణా కేసు.. రాజ్యాంగం కల్పించిన ‘గౌరవప్రదంగా జీవించే హక్కు’తో పాటు ‘గౌరవప్రదంగా మరణించే హక్కు’ను సైతం దేశంలో తొలిసారిగా ఆచరణలోకి తీసుకువచ్చింది.

మీ వెబ్‌సైట్ లేదా న్యూస్ పోర్టల్ కోసం ప్రచురించడానికి అనువుగా ఈ వార్తా కథనం పూర్తి వివరాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి:

దేశంలోనే తొలిసారి: హరీష్ రాణాకు ‘కారుణ్య మరణం’.. 13 ఏళ్ల నరకయాతనకు ముగింపు!

భారతదేశ న్యాయ చరిత్రలో అత్యంత సంచలనాత్మక, భావోద్వేగభరితమైన ఘట్టం ఇది. 13 ఏళ్లుగా ప్రాణచ్ఛవంగా పడి ఉన్న ఓ యువకుడికి, దేశ అత్యున్నత న్యాయస్థానం సుప్రీంకోర్టు కారుణ్య మరణానికి (Passive Euthanasia) అనుమతినిచ్చింది. సుదీర్ఘ న్యాయపోరాటం తర్వాత, వైద్యుల పర్యవేక్షణలో లైఫ్ సపోర్ట్ తొలగించడంతో ఆ యువకుడు ప్రశాంతంగా తుదిశ్వాస విడిచాడు. దేశవ్యాప్తంగా తీవ్ర చర్చనీయాంశమైన “హరీష్ రాణా” కేసు పూర్తి వివరాలు ఇలా ఉన్నాయి.

హరీష్ రాణా ఎవరు? అసలేం జరిగింది?

ఉత్తరప్రదేశ్‌కు చెందిన హరీష్ రాణా.. చండీగఢ్‌లోని పంజాబ్ యూనివర్సిటీలో బీటెక్ (B.Tech) చదువుతున్న రోజుల్లో, ఆగస్టు 2013లో తన పీజీ (PG) భవనం నాలుగో అంతస్తు పైనుంచి ప్రమాదవశాత్తు కింద పడిపోయాడు. ఈ ప్రమాదంలో అతని మెదడుకు తీవ్ర గాయాలై (Diffuse axonal brain injury), పక్షవాతం (Quadriplegia) బారిన పడ్డాడు.

అప్పటి నుంచి 13 ఏళ్ల పాటు అతను శాశ్వత అచేతన స్థితి (Permanent Vegetative State – PVS) లోనే ఉండిపోయాడు. కదల్లేడు, మాట్లాడలేడు, స్పందించలేడు. కేవలం ముక్కు/కడుపు ద్వారా అమర్చిన గొట్టం (PEG tube) గుండా కృత్రిమంగా అందించే ఆహారం, నీరు (Clinically Assisted Nutrition and Hydration – CANH) ద్వారానే అతని ప్రాణాలు నిలబడుతూ వచ్చాయి. కొడుకు కోలుకునే అవకాశం ఏమాత్రం లేకపోవడంతో, ఆ నరకయాతనను చూడలేక అతని తల్లిదండ్రులు కారుణ్య మరణం కోసం న్యాయస్థానాలను ఆశ్రయించారు.

న్యాయపోరాటం – సుప్రీంకోర్టు చారిత్రాత్మక తీర్పు

తొలుత 2024లో ఢిల్లీ హైకోర్టు వీరి పిటిషన్‌ను తిరస్కరించింది. ఆహారం, నీరు నిలిపివేస్తే ఆకలితో మాడ్చి చంపినట్లు అవుతుందని, అతను వెంటిలేటర్ మీద లేడు కాబట్టి అది కారుణ్య మరణం కిందకు రాదని హైకోర్టు పేర్కొంది.

దీనిపై రాణా తల్లిదండ్రులు సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించారు. సుదీర్ఘ వాదనల అనంతరం మార్చి 11, 2026న జస్టిస్ జే.బీ. పర్దివాలా, జస్టిస్ కే.వీ. విశ్వనాథన్‌లతో కూడిన ధర్మాసనం సంచలన తీర్పు వెలువరించింది.

ఆహారం కూడా చికిత్సలో భాగమే: కృత్రిమంగా గొట్టం ద్వారా ఆహారం, నీరు అందించడం (CANH) కూడా ఒక రకమైన ‘వైద్య చికిత్స’ (Medical Treatment) కిందకే వస్తుందని సుప్రీంకోర్టు స్పష్టం చేసింది.

బెస్ట్ ఇంట్రెస్ట్ (Best Interest): రోగి కోలుకునే అవకాశం శూన్యమైనప్పుడు, కేవలం కృత్రిమంగా ప్రాణాలు నిలబెట్టడం అతనికి మరింత నరకాన్ని చూపించడమే అని, కాబట్టి లైఫ్ సపోర్ట్ తొలగించవచ్చని తీర్పునిచ్చింది.

ప్యాసివ్ యూథనేసియా (కారుణ్య మరణం) అంటే ఏమిటి?

సాధారణంగా యూథనేసియా (Euthanasia) రెండు రకాలు:

యాక్టివ్ యూథనేసియా (Active Euthanasia): ప్రాణాంతకమైన మందులు లేదా ఇంజెక్షన్లు ఇచ్చి రోగి ప్రాణాలు తీయడం. ఇది భారతదేశంలో పూర్తిగా చట్టవిరుద్ధం. (కొత్త భారతీయ న్యాయ సంహిత – BNS ప్రకారం ఇది నేరం).

ప్యాసివ్ యూథనేసియా (Passive Euthanasia): కోలుకోలేని స్థితిలో (Brain dead/Vegetative state) ఉన్న రోగికి అందిస్తున్న లైఫ్ సపోర్ట్ (వెంటిలేటర్, డయాలసిస్ లేదా కృత్రిమ ఆహారం/నీరు) ను నిలిపివేసి, రోగి సహజంగా మరణించేందుకు అనుమతించడం. 2018లో సుప్రీంకోర్టు దీనికి చట్టబద్ధత కల్పించింది.

ఎయిమ్స్ (AIIMS)లో తుదిశ్వాస.. అవయవదానంతో ఆదర్శం

సుప్రీంకోర్టు ఆదేశాలతో మార్చి 14న హరీష్‌ను ఢిల్లీలోని ఎయిమ్స్ పాలియేటివ్ కేర్ విభాగానికి తరలించారు. మార్చి 16 నుంచి వైద్యుల పర్యవేక్షణలో క్రమంగా ఆహారం, నీరు నిలిపివేసే ప్రక్రియను ప్రారంభించారు. చివరకు మార్చి 24, 2026న హరీష్ రాణా ప్రశాంతంగా కన్నుమూశాడు. మరణానంతరం కూడా ఆ కుటుంబం ఆదర్శంగా నిలిచింది. హరీష్ కార్నియాలు, గుండె కవాటాలను (Heart valves) దానం చేసి, ఇతరుల జీవితాల్లో వెలుగులు నింపారు.

ఈ తీర్పు ఎందుకు అంత కీలకం?

ఆర్టికల్ 21 (Article 21): రాజ్యాంగంలోని ‘జీవించే హక్కు’లో గౌరవప్రదంగా మరణించే హక్కు కూడా అంతర్భాగమేనని ఈ తీర్పు మరోసారి బలంగా స్పష్టం చేసింది.

తొలి ఆచరణాత్మక అమలు: 2018లో ప్యాసివ్ యూథనేసియాకు చట్టబద్ధత కల్పించినప్పటికీ, భారతదేశంలో ఒక కోర్టు అనుమతితో, మెడికల్ బోర్డ్ పర్యవేక్షణలో ఇది ఆచరణాత్మకంగా అమలు కావడం ఇదే తొలిసారి.

స్పష్టమైన మార్గదర్శకాలు: కోలుకోలేని కోమా రోగుల విషయంలో కృత్రిమంగా లైఫ్ సపోర్ట్ అందించడంపై వైద్యులకు, ఆవేదనలో ఉన్న కుటుంబ సభ్యులకు ఈ తీర్పు భవిష్యత్తు కోసం స్పష్టమైన మార్గదర్శకాలను ఇచ్చింది.