YSR Praja News Telugu : పశ్చిమాసియా (Middle East) మరోసారి అగ్నిగుండంగా మారుతోంది. ఇరాన్, అమెరికా దేశాల మధ్య పచ్చగడ్డి వేస్తే భగ్గుమనే పరిస్థితులు ఇప్పుడు తారాస్థాయికి చేరుకున్నాయి. దశాబ్దాలుగా ఇరు దేశాల మధ్య ఉన్న ప్రచ్ఛన్న యుద్ధం ఇప్పుడు బహిరంగ సవాల్గా మారుతోంది. తాజాగా అగ్రరాజ్యం అమెరికా తీసుకున్న ఓ సంచలన నిర్ణయం అంతర్జాతీయ స్థాయిలో తీవ్ర ప్రకంపనలు సృష్టిస్తోంది. ఇరాన్ కొత్త సుప్రీం లీడర్గా బాధ్యతలు చేపట్టిన ‘మొజ్తబా ఖమేనీ’ (Mojtaba Khamenei)తో పాటు ఇస్లామిక్ రివల్యూషనరీ గార్డ్ కార్ప్స్ (IRGC) అగ్ర నాయకుల ఆచూకీ తెలిపిన వారికి ఏకంగా 10 మిలియన్ డాలర్లు.. అంటే మన భారతీయ కరెన్సీలో సుమారు రూ. 92 కోట్ల భారీ నగదు బహుమతిని అమెరికా ప్రకటించింది. అసలు అమెరికా ఎందుకు ఈ నిర్ణయం తీసుకుంది? ఎవరీ మొజ్తబా ఖమేనీ? పశ్చిమాసియాలో తదుపరి పరిణామాలు ఎలా ఉండబోతున్నాయి? తదితర పూర్తి వివరాలు ఇప్పుడు విశ్లేషిద్దాం.
అమెరికా సంచలన నిర్ణయం వెనుక ఉన్న వ్యూహం ఏంటి?
అమెరికా ప్రభుత్వం అధికారికంగా నిర్వహిస్తున్న ‘రివార్డ్స్ ఫర్ జస్టిస్’ (Rewards for Justice) కార్యక్రమంలో భాగంగా ఈ భారీ నగదు బహుమతిని ప్రకటించారు. సాధారణంగా అంతర్జాతీయ ఉగ్రవాదుల ఆచూకీ కోసం ఇలాంటి రివార్డులు ప్రకటిస్తుంటారు. కానీ ఒక సార్వభౌమ దేశానికి అత్యున్నత నాయకుడిగా ఉన్న వ్యక్తిపైనే రివార్డ్ ప్రకటించడం బహుశా ఇదే తొలిసారి అని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.
ఐఆర్జీసీ (IRGC) ఆర్థిక నెట్వర్క్లను సమూలంగా దెబ్బతీయడం, పశ్చిమాసియాలో ఉగ్రవాద కార్యకలాపాలకు అందుతున్న నిధులను అడ్డుకోవడం ఈ ప్రకటన ప్రధాన ఉద్దేశమని అమెరికా విదేశాంగ శాఖ స్పష్టం చేసింది. ముఖ్యంగా అమెరికా ప్రయోజనాలకు విఘాతం కలిగిస్తున్న ఇరాన్ అగ్ర నాయకత్వాన్ని మానసికంగా దెబ్బతీయాలనే వ్యూహం ఇందులో స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది.
ఎవరీ మొజ్తబా ఖమేనీ? అగ్రరాజ్యానికి ఎందుకంత భయం?
ఇరాన్ మాజీ సుప్రీం లీడర్ అయతుల్లా అలీ ఖమేనీ రెండవ కుమారుడే ఈ మొజ్తబా ఖమేనీ. ఇన్నాళ్లూ తన తండ్రి నీడలో, తెరవెనుక ఉండి ఇరాన్ రాజకీయాలను ముఖ్యంగా ఐఆర్జీసీ మిలిటరీ నిర్ణయాలను శాసించిన మొజ్తబా.. ఇటీవల అధికారికంగా ఇరాన్ కొత్త సుప్రీం లీడర్గా బాధ్యతలు స్వీకరించారు.
కఠినమైన విధానాలు: తన తండ్రి కంటే మొజ్తబా మరింత కఠినమైన విధానాలను అవలంబిస్తారని పాశ్చాత్య నిఘా సంస్థల అంచనా.
సైన్యంపై పట్టు: ఇరాన్ నిఘా వ్యవస్థ, సాయుధ బలగాలపై మొజ్తబాకు పూర్తి పట్టు ఉంది. బసిజ్ (Basij) పారామిలిటరీ బలగాలను నియంత్రించడంలో ఆయన పాత్ర కీలకం.
ప్రాక్సీ యుద్ధాలు: లెబనాన్లోని హెజ్బొల్లా, పాలస్తీనాలోని హమాస్, యెమెన్లోని హౌతీ రెబల్స్ వంటి సాయుధ సంస్థలకు ఇరాన్ అందిస్తున్న ఆర్థిక, సైనిక మద్దతు వెనుక ఉన్న మాస్టర్ మైండ్ మొజ్తబా ఖమేనీయేనని అమెరికా బలంగా విశ్వసిస్తోంది.
ఐఆర్జీసీ (IRGC) నే లక్ష్యంగా ఎందుకు చేసుకున్నారు?
ఇస్లామిక్ రివల్యూషనరీ గార్డ్ కార్ప్స్ (IRGC) అనేది ఇరాన్ ప్రభుత్వ అధికారిక సైన్యానికి సమాంతరంగా పనిచేసే ఒక శక్తివంతమైన సైనిక విభాగం. ఇరాన్ ఆర్థిక వ్యవస్థలో కూడా ఈ సంస్థకు భారీ వాటాలు ఉన్నాయి. దేశ విదేశాల్లో రహస్య ఆపరేషన్లు నిర్వహించే ‘ఖుద్స్ ఫోర్స్’ (Quds Force) దీని కనుసన్నల్లోనే పనిచేస్తుంది. ఈ సంస్థకు వచ్చే నిధుల ప్రవాహాన్ని అడ్డుకుంటే, పశ్చిమాసియాలో ఇరాన్ ప్రాబల్యాన్ని ఆటోమెటిక్గా తగ్గించవచ్చన్నది అమెరికా ఎత్తుగడ.
ప్రపంచంపై, ముఖ్యంగా భారతదేశంపై ప్రభావం ఎలా ఉంటుంది?
అమెరికా చేసిన ఈ తాజా ప్రకటనతో పశ్చిమాసియాలో ఉద్రిక్తతలు పీక్ స్టేజ్కి చేరుకున్నాయి. దీనికి ప్రతికారంగా ఇరాన్ గనక హార్ముజ్ జలసంధి (Strait of Hormuz) గుండా జరిగే చమురు రవాణాను అడ్డుకుంటే, ప్రపంచవ్యాప్తంగా పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలు ఆకాశాన్ని తాకుతాయి.
ముడి చమురు కోసం 80 శాతానికి పైగా దిగుమతులపైనే ఆధారపడే భారతదేశంపై దీని ప్రభావం తీవ్రంగా ఉంటుంది.
ఇంధన ధరలు పెరిగితే, నిత్యావసర వస్తువుల ధరలు పెరిగి ద్రవ్యోల్బణం (Inflation) అదుపు తప్పుతుంది.
ముగింపు: ఇరాన్ ప్రతీకారం ఎలా ఉండబోతోంది?
ఒక దేశాధినేతపై రివార్డ్ ప్రకటించడాన్ని ఇరాన్ అంతర్జాతీయ చట్టాల ఉల్లంఘనగా పరిగణిస్తోంది. ఇది తమ సార్వభౌమాధికారంపై జరిగిన దాడిగా ఇరాన్ వర్గాలు మండిపడుతున్నాయి. గతంలో తమ మిలిటరీ కమాండర్ ఖాసిం సులేమానీని అమెరికా హతమార్చినప్పుడు ఇరాన్ ఇరాక్లోని అమెరికా స్థావరాలపై బాలిస్టిక్ క్షిపణులతో విరుచుకుపడింది. ఇప్పుడు సుప్రీం లీడర్పైనే అమెరికా గురిపెట్టిన నేపథ్యంలో, ఇరాన్ ఎలాంటి సంచలన నిర్ణయం తీసుకుంటుందోనని యావత్ ప్రపంచం ఉత్కంఠగా, భయంతో ఎదురుచూస్తోంది.
