YSR Praja News Telugu : భారతదేశ ప్రజాస్వామ్య చరిత్రలో అత్యంత కీలకమైన, చారిత్రాత్మక మార్పునకు రంగం సిద్ధమవుతోంది. దేశవ్యాప్తంగా జనాభా ప్రాతిపదికన లోక్సభ స్థానాల సంఖ్యను శాస్త్రీయంగా పెంచాలని ప్రధాన మంత్రి ఆర్థిక సలహా మండలి (EAC-PM) కేంద్ర ప్రభుత్వానికి ఒక సమగ్రమైన సిఫార్సును చేసింది. ప్రస్తుతం ఉన్న 543 స్థానాలను ఏకంగా 824కు పెంచాలన్నది ఈ నివేదిక ప్రధాన సారాంశం. తద్వారా భవిష్యత్తులో పార్లమెంట్లో ప్రజా ప్రాతినిధ్యం మరింత బలోపేతం కావడంతో పాటు, తెలుగు రాష్ట్రాలైన ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణల రాజకీయ రూపురేఖలు పూర్తిగా మారనున్నాయి.
చారిత్రక నేపథ్యం మరియు రాజ్యాంగ నిబంధనలు
భారత రాజ్యాంగం ప్రకారం, ప్రతి పదేళ్లకోసారి జరిగే జనాభా లెక్కల (Census) ఆధారంగా నియోజకవర్గాల పునర్విభజన (Delimitation) జరగాలి. అయితే, 1976లో 42వ రాజ్యాంగ సవరణ ద్వారా, తదనంతరం 2001లో 84వ సవరణ ద్వారా లోక్సభ స్థానాల పెంపుపై 2026 వరకు కేంద్రం నిషేధం (ఫ్రీజ్) విధించింది. రాష్ట్రాలు సమర్థవంతంగా జనాభా నియంత్రణ చర్యలు తీసుకునేందుకు వీలుగా అప్పటి ప్రభుత్వాలు ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నాయి.
ఇప్పుడు ఆ గడువు ముగియనుండటంతో, కొత్త జనాభా గణన ప్రకారం పునర్విభజన అనివార్యంగా మారింది. పెరుగుతున్న జనాభాకు తగినట్లుగా ప్రజా ప్రతినిధుల సంఖ్యను పెంచడం ద్వారా, ప్రతి పార్లమెంట్ నియోజకవర్గంలో సగటు ఓటర్ల సంఖ్యను సమతుల్యం చేయాలని సలహా మండలి భావిస్తోంది.
తెలుగు రాష్ట్రాలపై ప్రభావం – పెరగనున్న ప్రాతినిధ్యం
ఈ పునర్విభజన విధానం అమలైతే ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ విభజన తరువాత ఏర్పడిన రెండు తెలుగు రాష్ట్రాలకు రాజకీయంగా భారీ ప్రయోజనం చేకూరనుంది. ప్రతిపాదిత లెక్కల ప్రకారం స్థానాల మార్పు ఈ విధంగా ఉంటుంది:
ఆంధ్రప్రదేశ్: ప్రస్తుతం ఏపీలో 25 లోక్సభ స్థానాలు ఉన్నాయి. తాజా ప్రతిపాదనల ప్రకారం ఈ సంఖ్య 38కి చేరుకుంటుంది. అంటే కొత్తగా 13 నియోజకవర్గాలు పుట్టుకొస్తాయి. కోస్తాంధ్రలో జనాభా సాంద్రత ఎక్కువగా ఉన్నందున అక్కడ ఎక్కువ స్థానాలు పెరిగే అవకాశం ఉంది. రాయలసీమ ప్రాంతంలో కూడా భౌగోళిక విస్తీర్ణం, మారుతున్న జనాభా సమీకరణాలను బట్టి కొత్త నియోజకవర్గాలు రూపుదిద్దుకుంటాయి.
తెలంగాణ: తెలంగాణ రాష్ట్రంలో ప్రస్తుతం ఉన్న 17 పార్లమెంట్ స్థానాలు 26కు పెరగనున్నాయి. అంటే అదనంగా 9 స్థానాలు చేరుతాయి. ముఖ్యంగా హైదరాబాద్, రంగారెడ్డి, మేడ్చల్, సంగారెడ్డి లాంటి పట్టణ ప్రాంతాల్లో వలసలు, ఐటీ రంగ విస్తరణ కారణంగా జనాభా వృద్ధి అధికంగా ఉన్నందున, ఇక్కడే అత్యధికంగా కొత్త లోక్సభ స్థానాలు ఏర్పడే అవకాశాలు మెండుగా ఉన్నాయి.
దక్షిణాది రాష్ట్రాల ఆందోళన – అసమానతల సవాలు
ఈ ప్రతిపాదన ప్రజాస్వామ్యబద్ధంగా సరైనదే అనిపిస్తున్నప్పటికీ, జాతీయ స్థాయిలో తీవ్ర చర్చకు, ఆందోళనలకు దారితీస్తోంది. ప్రధానంగా దక్షిణాది రాష్ట్రాలు (ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ, తమిళనాడు, కేరళ, కర్ణాటక) దీనిపై భయాందోళనలు వ్యక్తం చేస్తున్నాయి.
గత దశాబ్దాలుగా దక్షిణాది రాష్ట్రాలు కుటుంబ నియంత్రణ పథకాలను కచ్చితంగా అమలు చేసి, జనాభా వృద్ధిని అదుపు చేశాయి. మరోవైపు ఉత్తరప్రదేశ్, బీహార్, రాజస్థాన్, మధ్యప్రదేశ్ వంటి ఉత్తరాది రాష్ట్రాల్లో జనాభా విపరీతంగా పెరిగింది. నియోజకవర్గాల పునర్విభజనకు కేవలం జనాభాను మాత్రమే ప్రామాణికంగా తీసుకుంటే, ఉత్తరాదికి పార్లమెంట్ లో వందల కొద్దీ సీట్లు పెరుగుతాయి. దీంతో జాతీయ రాజకీయాల్లో, పార్లమెంటులో దక్షిణాది రాష్ట్రాల ప్రాతినిధ్యం మరియు నిర్ణయాధికారం గణనీయంగా తగ్గిపోతుందనేది ప్రధాన ఆందోళన. జనాభాను నియంత్రించిన రాష్ట్రాలకు శిక్ష వేసినట్లు అవుతుందని నిపుణులు విశ్లేషిస్తున్నారు.
నూతన పార్లమెంట్ భవనం – ముందస్తు ప్రణాళిక
భవిష్యత్తులో ఈ లోక్సభ స్థానాల పెంపును దృష్టిలో ఉంచుకునే కేంద్ర ప్రభుత్వం ఢిల్లీలో నూతన పార్లమెంట్ భవనాన్ని నిర్మించింది. కొత్త లోక్సభ ఛాంబర్లో గరిష్టంగా 888 మంది సభ్యులు విశాలంగా కూర్చునేందుకు వీలుగా అధునాతన ఏర్పాట్లు చేశారు. ఇది 824 సీట్ల ప్రతిపాదనకు ముందుచూపుతో కూడిన స్పష్టమైన సంకేతం.
ముగింపు మరియు భవిష్యత్ కార్యాచరణ
ఈ డీలిమిటేషన్ ప్రక్రియ ఎప్పుడు, ఎలా పూర్తవుతుందనేది ఇప్పుడు అత్యంత ఆసక్తికరం. దీనికి ముందు దేశవ్యాప్తంగా కొత్త జనాభా గణన (సెన్సస్) జరగాల్సి ఉంది. ఆ తర్వాత సుప్రీంకోర్టు మాజీ న్యాయమూర్తి నేతృత్వంలో స్వతంత్ర ప్రతిపత్తి కలిగిన నియోజకవర్గాల పునర్విభజన కమిషన్ (Delimitation Commission) ఏర్పాటవుతుంది.
అన్ని రాష్ట్రాల భౌగోళిక, జనాభా పరిస్థితులను క్షేత్రస్థాయిలో అధ్యయనం చేసి ఈ కమిషన్ తుది ముసాయిదాను ప్రకటిస్తుంది. అయితే, దక్షిణాది రాష్ట్రాలకు అన్యాయం జరగకుండా, కేవలం జనాభాతో పాటు రాష్ట్రాల ఆర్థిక సహకారం, పన్నుల వాటా, మానవాభివృద్ధి సూచీలను కూడా పరిగణనలోకి తీసుకునేలా కేంద్రం ఒక నూతన శాస్త్రీయ ఫార్ములాను రూపొందించాల్సిన అత్యవసర పరిస్థితి ఉంది. ఏది ఏమైనా, 2029 సార్వత్రిక ఎన్నికల నాటికి లేదా ఆ తరువాత భారత రాజకీయ ముఖచిత్రం పూర్తిగా కొత్త రూపును సంతరించుకోనుందనడంలో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
