YSR Praja News Telugu : పశ్చిమాసియా (West Asia) ప్రాంతం మరోసారి యుద్ధ మేఘాలతో కమ్ముకుంది. ఎప్పుడు, ఏ క్షణాన పరిస్థితులు చేయిదాటిపోయి పూర్తిస్థాయి యుద్ధంగా మారుతుందోనని ప్రపంచ దేశాలు బిక్కుబిక్కుమంటున్నాయి. గల్ఫ్ (Gulf) ప్రాంతంలో ఇరాన్ వరుస దాడులకు తెగబడటం, దానికి ప్రతిగా వ్యూహాత్మక ‘హోర్ముజ్ జలసంధి’ (Strait of Hormuz) వద్ద ఇరాన్కు చెందిన డ్రోన్లను అమెరికా సైనిక దళాలు కూల్చివేయడంతో అక్కడ వాతావరణం ఒక్కసారిగా వేడెక్కింది. అగ్రరాజ్యం అమెరికా, ఇస్లామిక్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ఇరాన్ మధ్య పచ్చగడ్డి వేస్తే భగ్గుమనేలా ఉన్న ప్రస్తుత పరిస్థితులు, అంతర్జాతీయ భౌగోళిక రాజకీయాలను (Geopolitics) తీవ్రంగా ప్రభావితం చేస్తున్నాయి.
ఈ తాజా ఉద్రిక్తతలకు కారణాలు, హోర్ముజ్ జలసంధి ప్రాముఖ్యత, మరియు ప్రపంచంతో పాటు భారత్పై ఈ పరిణామాల ప్రభావం ఎలా ఉండనుందో ఇక్కడ వివరంగా విశ్లేషించుకుందాం.
తాజాగా ఏం జరిగింది? (The Flashpoint)
గత కొంతకాలంగా గల్ఫ్ ఆఫ్ ఒమన్, పర్షియన్ గల్ఫ్ సముద్ర జలాల్లో వాణిజ్య నౌకలు, ఆయిల్ ట్యాంకర్ల లక్ష్యంగా దాడులు జరుగుతున్నాయి. ఈ దాడుల వెనుక ఇరాన్ మరియు దాని మద్దతు ఉన్న మిలిటెంట్ గ్రూపుల హస్తం ఉందని అమెరికా, బ్రిటన్ తదితర పశ్చిమ దేశాలు తీవ్రంగా ఆరోపిస్తున్నాయి.
డ్రోన్ల కూల్చివేత: హోర్ముజ్ జలసంధి గుండా వెళ్తున్న అమెరికా నావికాదళానికి చెందిన యుద్ధనౌకలకు ఇరాన్ సైన్యం (Islamic Revolutionary Guard Corps – IRGC) కి చెందిన డ్రోన్లు (UAVs) అత్యంత సమీపంలోకి దూసుకువచ్చాయి. హెచ్చరికలు చేసినప్పటికీ అవి వెనక్కి వెళ్లకపోవడంతో, స్వీయ రక్షణలో భాగంగా అమెరికా దళాలు ఆ డ్రోన్లను కూల్చివేశాయి.
ఇరాన్ ఆగ్రహం: తమ డ్రోన్లను కూల్చివేయడాన్ని ఇరాన్ తీవ్రంగా పరిగణించింది. ఇది తమ సార్వభౌమాధికారంపై జరిగిన దాడిగా అభివర్ణించింది. అమెరికా దురుసు చర్యలకు తగిన మూల్యం చెల్లించుకోక తప్పదని ఇరాన్ కమాండర్లు తీవ్ర హెచ్చరికలు జారీ చేశారు.
హోర్ముజ్ జలసంధి ఎందుకంత కీలకం?
ఈ వివాదానికి కేంద్ర బిందువుగా ఉన్న ‘హోర్ముజ్ జలసంధి’ కేవలం ఒక సముద్ర మార్గం మాత్రమే కాదు, అది ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థకు ఆయువుపట్టు లాంటిది.
గ్లోబల్ ఆయిల్ చోక్ పాయింట్: పర్షియన్ గల్ఫ్ను, గల్ఫ్ ఆఫ్ ఒమన్తో కలిపే ఈ ఇరుకైన జలసంధి గుండా ప్రపంచంలోని సుమారు 20% నుంచి 30% ముడి చమురు (Crude Oil) రవాణా జరుగుతుంది.
వ్యూహాత్మక స్థానం: సౌదీ అరేబియా, ఇరాక్, యూఏఈ, కువైట్, మరియు ఇరాన్ దేశాలు ఉత్పత్తి చేసే చమురు అంతా ఈ మార్గం గుండానే ప్రపంచ నలుమూలలకు వెళ్లాలి.
ఇరాన్ బెదిరింపులు: తమపై ఆర్థిక ఆంక్షలు విధిస్తే లేదా తమ దేశంపై దాడికి దిగితే, హోర్ముజ్ జలసంధిని పూర్తిగా మూసివేస్తామని ఇరాన్ దశాబ్దాలుగా హెచ్చరిస్తోంది. అదే జరిగితే, ప్రపంచవ్యాప్తంగా చమురు సరఫరా వ్యవస్థ పూర్తిగా కుప్పకూలుతుంది.
ఉద్రిక్తతలకు మూల కారణాలు
ఈ ఘర్షణ వాతావరణం రాత్రికి రాత్రే పుట్టుకొచ్చింది కాదు. దీని వెనుక బలమైన చారిత్రక, రాజకీయ కారణాలు ఉన్నాయి.
అణు ఒప్పందం రద్దు: అగ్రరాజ్యం అమెరికా, ఇరాన్తో చేసుకున్న చారిత్రాత్మక ‘అణు ఒప్పందం’ (JCPOA) నుంచి ఏకపక్షంగా వైదొలగడం, ఆ తర్వాత ఇరాన్పై కఠినమైన ఆర్థిక ఆంక్షలు విధించడమే ఈ మంటలకు మూలం.
ఆర్థిక ఆంక్షలు: ఆంక్షల కారణంగా ఇరాన్ తన ముడి చమురును అమ్ముకోలేక, తీవ్రమైన ఆర్థిక మాంద్యాన్ని ఎదుర్కొంటోంది. దీంతో తమ బలాన్ని ప్రదర్శించడానికి, అమెరికాపై ఒత్తిడి తీసుకురావడానికి ఇరాన్ సముద్ర మార్గాల్లో దాడులకు (Asymmetric Warfare) పాల్పడుతోందని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.
ప్రాక్సీ వార్స్ (Proxy Wars): సిరియా, యెమెన్, లెబనాన్, ఇరాక్ వంటి దేశాల్లో అమెరికా మద్దతు ఉన్న బలగాలకు, ఇరాన్ మద్దతు ఉన్న షియా మిలిటెంట్లకు (ఉదాహరణకు హౌతీలు, హిజ్బుల్లా) మధ్య జరుగుతున్న ఆధిపత్య పోరు ఈ ఉద్రిక్తతలకు ఆజ్యం పోస్తోంది.
భారత్పై పడే ప్రభావం (Impact on India)
పశ్చిమాసియాలో ఏ చిన్న అల్లజడి రేగినా, దాని ప్రత్యక్ష ప్రభావం భారతదేశంపై గట్టిగానే పడుతుంది.
పెరగనున్న ఇంధన ధరలు: భారత్ తన ఇంధన అవసరాల కోసం 80 శాతానికి పైగా దిగుమతులపైనే ఆధారపడుతోంది. అందులో సగానికి పైగా ముడి చమురు పశ్చిమాసియా నుంచే వస్తుంది. గల్ఫ్లో యుద్ధ వాతావరణం వల్ల అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో బ్యారెల్ క్రూడ్ ఆయిల్ ధరలు ఆకాశాన్ని తాకుతాయి. ఫలితంగా దేశీయంగా పెట్రోల్, డీజిల్, వంట గ్యాస్ ధరలు పెరిగి తీవ్రమైన ద్రవ్యోల్బణానికి (Inflation) దారి తీస్తుంది.
ప్రవాస భారతీయుల భద్రత: గల్ఫ్ దేశాల్లో (సౌదీ అరేబియా, యూఏఈ, కువైట్, ఒమన్ తదితర దేశాల్లో) దాదాపు 80 లక్షల మందికి పైగా భారతీయులు ఉపాధి పొందుతున్నారు. యుద్ధం వస్తే వారి భద్రత ప్రశ్నార్థకంగా మారుతుంది. వారిని స్వదేశానికి తీసుకురావడం భారత ప్రభుత్వానికి అతిపెద్ద సవాలుగా మారుతుంది.
దౌత్యపరమైన ఇబ్బందులు: ఇటు అమెరికాతో వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యం, అటు ఇరాన్తో చారిత్రక సంబంధాలు (చబహార్ పోర్ట్ వంటి ప్రాజెక్టులు) ఉన్న నేపథ్యంలో.. ఇరు దేశాలను బ్యాలెన్స్ చేసుకుంటూ ముందుకు వెళ్లడం భారత దౌత్యవేత్తలకు కత్తిమీద సాము లాంటిది.
ముగింపు:
అమెరికా, ఇరాన్ రెండూ ఏమాత్రం వెనక్కి తగ్గకుండా కయ్యానికి కాలు దువ్వుతుండటంతో పశ్చిమాసియా అగ్నిపర్వతంలా మారుతోంది. చిన్న నిప్పురవ్వ రాజుకున్నా అది మూడో ప్రపంచ యుద్ధానికి దారితీసే ప్రమాదం ఉంది. ఈ నేపథ్యంలో ఐక్యరాజ్యసమితి (UN) మరియు శాంతి కాముక దేశాలు తక్షణం జోక్యం చేసుకుని, దౌత్యపరమైన చర్చల ద్వారా (Diplomatic channels) ఇరు దేశాలను శాంతింపజేయాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది. లేదంటే దీని పరిణామాలు యావత్ మానవాళికి వినాశకరంగా మారుతాయి.
