YSR Praja News Telugu : రాబోయే జనగణన (Census) భారత ప్రజాస్వామ్య చరిత్రలో ఒక కీలక మలుపు కాబోతోంది. దశాబ్దాలుగా ఎదురుచూస్తున్న చట్టసభల్లో మహిళలకు 33 శాతం రిజర్వేషన్ల అమలు, అలాగే దేశ రాజకీయ ముఖచిత్రాన్ని మార్చేయగల నియోజకవర్గాల పునర్విభజన (Delimitation) ప్రక్రియలు ఈ జనాభా లెక్కల ఆధారంగానే ముందుకు సాగనున్నాయి. ఈ రెండు చారిత్రక నిర్ణయాలు దేశ సమగ్రాభివృద్ధికి ఎంత అవసరమో, వీటి అమలులో పొంచి ఉన్న సవాళ్లు కూడా అంతే సంక్లిష్టమైనవి.
మహిళా రిజర్వేషన్లు: అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలు – మన వాస్తవాలు
2023లో పార్లమెంటు ఆమోదించిన మహిళా రిజర్వేషన్ బిల్లు (నారీ శక్తి వందన్ అధినియం) అమలు కోసం దేశం యావత్తూ ఎదురుచూస్తోంది. స్వాతంత్ర్యం వచ్చి ఎనిమిది దశాబ్దాలు కావస్తున్నా, జనాభాలో సగభాగం ఉన్న మహిళలకు చట్టసభల్లో దక్కిన ప్రాతినిధ్యం నేటికీ 14 శాతానికి మించకపోవడం ఆందోళనకరం.
అంతర్జాతీయ గణాంకాలను పరిశీలిస్తే మనం ఎంత వెనుకబడి ఉన్నామో స్పష్టమవుతుంది. అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశమైన రువాండాలో చట్టసభల్లో మహిళల భాగస్వామ్యం దాదాపు 64 శాతం కాగా, క్యూబాలో 55.7 శాతంగా ఉంది. ఫ్రాన్స్, అర్జెంటీనా, దక్షిణాఫ్రికా, మెక్సికో వంటి దేశాల్లో ఇది 50 శాతం వరకు ఉండగా, మన పొరుగు దేశమైన నేపాల్ కూడా చట్టసభల్లో 33 శాతం మహిళా కోటాను విజయవంతంగా అమలు చేస్తోంది. ఈ నేపథ్యంలో, జనగణనను త్వరితగతిన పూర్తి చేసి మహిళా రిజర్వేషన్లకు చట్టబద్ధత కల్పించాలన్న ప్రభుత్వ నిర్ణయం స్వాగతించదగ్గ పరిణామం.
పునర్విభజన (Delimitation): మారనున్న చట్టసభల స్వరూపం
నియోజకవర్గాల పునర్విభజన అనేది రాబోయే రోజుల్లో దేశవ్యాప్తంగా విస్తృత చర్చకు దారితీయనున్న అంశం. 2011 జనాభా లెక్కల ఆధారంగా పార్లమెంటు మరియు అసెంబ్లీ స్థానాల సంఖ్యను పెంచితే, చట్టసభల స్వరూపం భారీగా మారనుంది.
అంచనాల ప్రకారం జరగబోయే మార్పులు:
లోక్సభ: ప్రస్తుతం ఉన్న 543 స్థానాలు 816కి ఎగబాకే అవకాశం ఉంది. ఇందులో 33 శాతం రిజర్వేషన్ల కింద 273 స్థానాలు మహిళలకు దక్కుతాయి.
ఆంధ్రప్రదేశ్: ప్రస్తుతమున్న 25 ఎంపీ స్థానాలు దాదాపు 38కి, 175 అసెంబ్లీ స్థానాలు 263కి పెరిగే అవకాశం ఉంది.
తెలంగాణ: ఎంపీ స్థానాలు 17 నుంచి 26కు, అసెంబ్లీ స్థానాలు 119 నుంచి 182కు పెరుగుతాయని ఒక అంచనా.
జనాభా నియంత్రణే శాపమా?: దక్షిణాది రాష్ట్రాల ఆందోళన
ఈ పునర్విభజన ప్రక్రియలో అత్యంత వివాదాస్పదంగా మారే అవకాశం ఉన్న అంశం భౌగోళిక మరియు జనాభా పరమైన అసమానతలు. జనాభా ప్రాతిపదికన మాత్రమే నియోజకవర్గాలను విభజిస్తే, అది దేశ సమైక్యతకు సవాలుగా మారే ప్రమాదం ఉంది.
ఉత్తరాది రాష్ట్రాలతో పోలిస్తే, విద్య, ఉద్యోగ అవకాశాలు, సామాజిక చైతన్యం వల్ల దక్షిణాది రాష్ట్రాలైన తమిళనాడు, ఏపీ, తెలంగాణ, కేరళ వంటి రాష్ట్రాలు జనాభా నియంత్రణను సమర్థవంతంగా అమలు చేశాయి. ఉదాహరణకు, 1951లో బీహార్ కంటే తమిళనాడు జనాభా ఎక్కువ. కానీ ఆరు దశాబ్దాల తర్వాత, బీహార్ జనాభా తమిళనాడు కంటే ఒకటిన్నర రెట్లు పెరిగింది. ఇప్పుడు జనాభా ఆధారంగా సీట్లు పెంచితే, కుటుంబ నియంత్రణను పాటించిన దక్షిణాది రాష్ట్రాలు పార్లమెంటులో తమ ప్రాతినిధ్యాన్ని కోల్పోయే ప్రమాదం ఉంది. జనాభాను నియంత్రించిన రాష్ట్రాలకు శిక్ష, జనాభాను పెంచిన రాష్ట్రాలకు బహుమానం అన్నట్లుగా ఈ పరిస్థితి ఉండకూడదని తమిళనాడు సీఎం స్టాలిన్ లాంటి నేతలు ఇప్పటికే ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.
చారిత్రక వాయిదాలు – రాజ్యాంగ స్ఫూర్తి
రాజ్యాంగం ప్రకారం ప్రతి జనగణన తర్వాత నియోజకవర్గాల పునర్విభజన జరగాలి. అలాగే, ప్రతి పౌరుడి ఓటు విలువ దేశమంతటా సమానంగా (One Vote – One Value) ఉండాలన్నది రాజ్యాంగ అంతర్యం. కానీ జనాభా రీత్యా చూస్తే ఉత్తరప్రదేశ్లోని ఒక ఎంపీ ప్రాతినిధ్యం వహించే జనాభాతో పోలిస్తే, కేరళ లేదా తమిళనాడులో ఎంపీ ప్రాతినిధ్యం వహించే జనాభా నిష్పత్తిలో తీవ్ర వ్యత్యాసం ఉంది.
ఈ సంక్లిష్టతను పసిగట్టే గత ప్రభుత్వాలు 1976లో రాజ్యాంగ సవరణ ద్వారా ఈ ప్రక్రియను 2000 సంవత్సరం వరకు, ఆ తర్వాత 2001లో దాన్ని 2026 వరకు వాయిదా వేశాయి. ఇప్పుడు ఆ భారం ప్రస్తుత ప్రభుత్వంపై పడింది.
“ప్రజాస్వామ్యంలో సంఖ్యాబలమే కీలకం అయినప్పటికీ, ఫెడరల్ స్ఫూర్తిని కాపాడటం కూడా అంతే ముఖ్యం. ఏ రాష్ట్రానికీ అన్యాయం జరగకుండా జాతీయ సమగ్రతను పరిరక్షించడమే పునర్విభజన కమిషన్ ముందున్న అసలైన పరీక్ష.”
ముగింపు
మహిళలకు చట్టసభల్లో తగిన ప్రాతినిధ్యం కల్పించడం అనేది ఆధునిక భారతదేశానికి అత్యవసరం. దీనిపై దేశవ్యాప్తంగా ఏకాభిప్రాయం ఉంది. అయితే, దీనితో ముడిపడి ఉన్న నియోజకవర్గాల పునర్విభజన ప్రక్రియ మాత్రం సున్నితమైనది. ఉత్తర-దక్షిణ రాష్ట్రాల మధ్య ప్రాతినిధ్య లోపం తలెత్తకుండా, జనాభా నియంత్రణ సాధించిన రాష్ట్రాలకు భరోసా ఇస్తూ, సామాజిక న్యాయం, ఫెడరల్ స్ఫూర్తి కలగలిసేలా విధానాలను రూపొందించాలి. ఈ సవాలును కేంద్రం ఎంత చాకచక్యంగా పరిష్కరిస్తుందనే దానిపైనే రేపటి భారత ప్రజాస్వామ్య భవిష్యత్తు ఆధారపడి ఉంది.
