YSR Praja News Telugu : భారతదేశ చరిత్రలో, ముఖ్యంగా దక్షిణ భారతదేశంలో 12వ శతాబ్దం ఒక సువర్ణాధ్యాయం. కుల, మత, వర్గ, వర్ణ వివక్షలతో సమాజం కునారిల్లుతున్న ఆ చీకటి రోజుల్లో ఉదయించిన జ్ఞాన సూర్యుడే శ్రీ బసవేశ్వరుడు. సమానత్వం, శ్రమదోపిడీ లేని సమాజం, మహిళా సాధికారత పదాలుగా మాత్రమే మిగిలిపోయిన ఆ కాలంలోనే వాటిని ఆచరణలో చూపిన గొప్ప సంఘ సంస్కర్త, దార్శనికుడు బసవన్న. బసవ జయంతి పర్వదినాన్ని పురస్కరించుకుని ఆ మహాత్ముని జీవితం, ఆయన సమాజానికి చేసిన విశేష కృషిని ఒకసారి స్మరించుకుందాం.
జననం, బాల్యం – సంప్రదాయాలపై తొలి తిరుగుబాటు
బసవేశ్వరుడు సా.శ. 1105లో (కొన్ని ఆధారాల ప్రకారం 1131లో) కర్ణాటక రాష్ట్రం, బీజాపూర్ జిల్లాలోని ‘బసవన బాగేవాడి’ అనే గ్రామంలో మాదిరాజ, మాదలాంబిక అనే వీరశైవ బ్రాహ్మణ దంపతులకు జన్మించారు. చిన్నతనం నుంచే ఆయన ఆలోచనలు చాలా భిన్నంగా ఉండేవి. మనుషులందరూ సమానమే అని విశ్వసించిన ఆయన, ఎనిమిదేళ్ల వయసులో తనకు ఉపనయనం (జంధ్యం వేసే కార్యక్రమం) చేయడానికి తల్లిదండ్రులు సిద్ధపడగా, ఆ సంప్రదాయాన్ని తీవ్రంగా వ్యతిరేకించారు. ఆడపిల్లలకు లేని జంధ్యం మగపిల్లలకు ఎందుకని ప్రశ్నించి, అక్క అక్కమహాదేవితో సమానంగా తనకూ హక్కులు ఉండాలని వాదించారు. ఇంట్లో వారు అంగీకరించకపోవడంతో ఇంటిని వదిలి ‘కూడలసంగమ’ చేరుకున్నారు.
కూడలసంగమంలో విద్యాభ్యాసం – ఇష్టలింగ భావన
కూడలసంగమంలోని జాతవేద ముని వద్ద బసవన్న విద్యాభ్యాసం చేశారు. వేదాలు, ఉపనిషత్తులు, పురాణాలు చదివారు. అయితే, గుడిలోకి దళితులకు, వెనుకబడిన వర్గాలకు ప్రవేశం లేకపోవడాన్ని ఆయన జీర్ణించుకోలేకపోయారు. భగవంతుడిని చేరుకోవడానికి పూజారులు, మధ్యవర్తులు అవసరం లేదని భావించారు. దేవుడు గుడిలో మాత్రమే కాకుండా ప్రతి మనిషి దేహంలోనే ఉంటాడని చాటిచెప్పేందుకు ‘ఇష్టలింగం’ (శరీరంపై ధరించే చిన్న శివలింగం) అనే భావనను తీసుకువచ్చారు. కుల, మత, లింగ భేదం లేకుండా ఎవరైనా ఇష్టలింగాన్ని ధరించి నేరుగా శివుడిని పూజించవచ్చని స్పష్టం చేశారు.
రాజకీయ ప్రస్థానం – మంత్రిగా ప్రజా సేవ
కూడలసంగమం నుంచి కల్యాణ (ప్రస్తుత బసవ కల్యాణ్) నగరానికి చేరుకున్న బసవన్న, తన మేనమామ అయిన బలదేవ మంత్రి కుమార్తె గంగాంబికను వివాహం చేసుకున్నారు. ఆ తర్వాత నీలాంబికను కూడా పెళ్లాడారు. కల్యాణ నగరాన్ని పాలిస్తున్న కలచురి రాజవంశానికి చెందిన ‘బిజ్జల’ మహారాజు కొలువులో మొదట అకౌంటెంట్గా చేరిన బసవన్న, తన నిజాయితీ, సమర్థతతో ప్రధాన మంత్రి స్థాయికి ఎదిగారు. మంత్రి హోదాలో ఆయన ఎన్నో ప్రజా సంక్షేమ కార్యక్రమాలు చేపట్టారు. రాజ్య ఖజానాను సద్వినియోగం చేస్తూ దానధర్మాలు, అన్నదానాలు నిర్వహించారు.
‘అనుభవ మంటపం’ – ప్రపంచపు తొలి పార్లమెంట్
బసవేశ్వరుని జీవితంలో అత్యంత కీలకమైన, చరిత్రను మలుపుతిప్పిన ఘట్టం ‘అనుభవ మంటపం’ స్థాపన. ఇది సామాజిక, ఆధ్యాత్మిక చర్చల కోసం ఏర్పాటు చేసిన ఒక గొప్ప వేదిక. దీనిని ప్రపంచంలోనే మొట్టమొదటి పార్లమెంట్గా చరిత్రకారులు అభివర్ణిస్తారు. దీనిలో అన్ని వర్గాల వారు, దళితులు, శూద్రులు, మహిళలు సభ్యులుగా ఉండేవారు. అల్లమ ప్రభు, అక్కమహాదేవి, చెన్నబసవన్న లాంటి ఎందరో వచనకారులు ఇందులో పాల్గొన్నారు. ఇక్కడ ఎవరి కులం అడిగేవారు కాదు, వారి అనుభవాలకు, ఆలోచనలకే పెద్దపీట వేసేవారు. సమాజంలోని రుగ్మతలపై ఇక్కడ స్వేచ్ఛగా చర్చలు జరిగేవి.
కాయకవే కైలాసం – శ్రమకు విశేష గౌరవం
బసవన్న సిద్ధాంతాలలో అత్యంత ప్రాచుర్యం పొందినది ‘కాయకవే కైలాసం’. అంటే మనం చేసే పనే (శ్రమ) కైలాసం (దైవం) అని అర్థం. ఏ వృత్తీ ఎక్కువ కాదు, ఏ వృత్తీ తక్కువ కాదు అని ఆయన చాటిచెప్పారు. చెప్పులు కుట్టేవాడు, బట్టలు ఉతికేవాడు, వ్యవసాయం చేసేవాడు, మంగళి, కుమ్మరి.. ఇలా వృత్తి ఏదైనా ప్రతి ఒక్కరూ సమానమేనని, శ్రమ దోపిడీకి తావులేని ఆర్థిక వ్యవస్థను ఆయన ప్రతిపాదించారు. ఎవరికైనా ఆకలి వేస్తే తన వృత్తి ద్వారా సంపాదించిన దాంట్లో కొంత భాగాన్ని సమాజానికి తిరిగి ఇవ్వాలని (దాసోహం) ఆయన ప్రబోధించారు.
మహిళా సాధికారత – లింగ సమానత్వం
12వ శతాబ్దంలో మహిళలను ఇంటికే పరిమితం చేసిన కాలంలో, బసవన్న వారికి అత్యున్నత స్థానం కల్పించారు. అనుభవ మంటపంలో పురుషులతో సమానంగా మహిళలు కూడా చర్చల్లో పాల్గొన్నారు. వారు తమ అనుభవాలను ‘వచనాలు’గా (కన్నడ కవిత్వ రూపం) రాశారు. అక్కమహాదేవి, గంగాంబిక, నీలాంబిక, ముక్తాయక్క వంటి ఎందరో మహిళా వచనకారులు బసవన్న స్ఫూర్తితో వెలుగులోకి వచ్చారు. మహిళలకు రుతుస్రావం సమయంలో ఉండే అంటరానితనం వంటి మూఢనమ్మకాలను ఆయన తీవ్రంగా ఖండించారు.
కల్యాణ క్రాంతి – కులాంతర వివాహం మరియు అంతిమ దశ
సమానత్వం కోసం బసవన్న చేసిన ప్రయోగాలు ఛాందసవాదులకు కంటగింపుగా మారాయి. ముఖ్యంగా, ‘హరళయ్య’ అనే దళిత యువకుడికి, ‘మధువయ్య’ అనే బ్రాహ్మణ యువతికి బసవన్న ఆధ్వర్యంలో కులాంతర వివాహం జరగడం కల్యాణ రాజ్యంలో పెను సంచలనం సృష్టించింది. కుల వ్యవస్థ మూలాలపై జరిగిన ఈ దాడిని తట్టుకోలేని ఆధిపత్య వర్గాలు, రాజు బిజ్జలుని రెచ్చగొట్టాయి. దీంతో రాజు ఆ నూతన దంపతులకు మరణశిక్ష విధించాడు. ఈ క్రూరమైన చర్యతో కల్యాణ నగరంలో అల్లర్లు చెలరేగాయి. హింసను నివారించడానికి బసవన్న కల్యాణ నగరాన్ని విడిచిపెట్టి తిరిగి కూడలసంగమానికి పయనమయ్యారు. అక్కడే ఆయన 1167లో శివకైవల్యం పొందారు.
నేటి సమాజానికి బసవన్న సందేశం
దాదాపు 900 సంవత్సరాల క్రితమే బసవన్న చెప్పిన సిద్ధాంతాలు నేటి ఆధునిక సమాజానికి సైతం ఆదర్శప్రాయం. కుల వివక్ష, అంటరానితనం, మహిళలపై దాడులు, ఆర్థిక అసమానతలు ఇప్పటికీ మన సమాజాన్ని పట్టి పీడిస్తూనే ఉన్నాయి. బసవన్న కలలు గన్న ‘కల్యాణ రాజ్యం’ (Welfare State) స్థాపన జరగాలంటే ఆయన వచనాలను, బోధనలను ప్రతి ఒక్కరూ ఆచరించాలి. విగ్రహాలకు పూజలు చేయడం కంటే, పక్కటి మనిషిని ప్రేమించడం, శ్రమను గౌరవించడమే నిజమైన భక్తి అని తెలుసుకోవాలి. అదే మనం ఆ మహాత్మునికి అర్పించే నిజమైన నివాళి.
