YSR Praja News Telugu : రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) కేంద్ర ప్రభుత్వానికి ఊహించని తీపికబురు అందించింది. గత ఆర్థిక సంవత్సరానికి గాను కేంద్రానికి బదిలీ చేసే మిగులు నిధుల (Surplus Transfer) కు సంబంధించి సంచలన నిర్ణయం తీసుకుంది. రికార్డు స్థాయిలో ఏకంగా రూ. 2.87 లక్షల కోట్ల భారీ డివిడెండ్ను కేంద్ర ప్రభుత్వ ఖజానాకు బదిలీ చేస్తున్నట్లు ప్రకటించింది. భారత ఆర్థిక చరిత్రలో ఆర్బీఐ (RBI) ఒకేసారి ఇంత భారీ మొత్తంలో డివిడెండ్ను ప్రభుత్వానికి చెల్లించడం ఇదే తొలిసారి.
ఈ నిర్ణయం భారత ఆర్థిక వ్యవస్థకు, ముఖ్యంగా రాబోయే బడ్జెట్కు ముందు కేంద్ర ప్రభుత్వానికి ఒక పెద్ద బూస్ట్ అని ఆర్థిక నిపుణులు విశ్లేషిస్తున్నారు.
అసలు ఆర్బీఐకి ఆదాయం ఎలా వస్తుంది? డివిడెండ్ ఎందుకు ఇస్తుంది?
చాలామందికి వచ్చే సాధారణ సందేహం.. బ్యాంకులకే బ్యాంక్ అయిన ఆర్బీఐకి ఇంత భారీ స్థాయిలో లాభాలు ఎలా వస్తాయి? అనేది. ఆర్బీఐ ప్రధానంగా వ్యాపార సంస్థ కాదు, కానీ దాని కార్యకలాపాల ద్వారా భారీగానే ఆదాయం సమకూరుతుంది:
విదేశీ మారక ద్రవ్యం, బాండ్లు: ఆర్బీఐ వద్ద భారీగా విదేశీ మారక ద్రవ్యం (Foreign Exchange Reserves), దేశీయ మరియు విదేశీ ప్రభుత్వ బాండ్లు ఉంటాయి. వాటిపై వచ్చే వడ్డీ ఆర్బీఐకి ప్రధాన ఆదాయ వనరు.
బ్యాంకులకు ఇచ్చే రుణాలు: వాణిజ్య బ్యాంకులకు (Commercial Banks) ఆర్బీఐ రెపో రేటు (Repo Rate) కింద ఇచ్చే అప్పుల మీద వచ్చే వడ్డీ.
డాలర్ల క్రయవిక్రయాలు: కరెన్సీ మార్కెట్లో రూపాయి విలువను స్థిరీకరించే క్రమంలో ఆర్బీఐ డాలర్లను కొనడం, అమ్మడం చేస్తుంది. దీని ద్వారా కూడా లాభాలు వస్తాయి.
తన మొత్తం ఆదాయం నుంచి సిబ్బంది జీతభత్యాలు, కరెన్సీ ముద్రణ ఖర్చులు, మరియు భవిష్యత్తు ఆర్థిక సంక్షోభాలను ఎదుర్కొనేందుకు కంటింజెన్సీ రిస్క్ బఫర్ (Contingency Risk Buffer) కింద కొంత మొత్తాన్ని పక్కన పెడుతుంది. ఆ తర్వాత మిగిలిన నికర లాభాన్ని (Surplus) ప్రతి ఏడాది డివిడెండ్ రూపంలో ఆర్బీఐ చట్టం – 1934 (సెక్షన్ 47) ప్రకారం కేంద్ర ప్రభుత్వానికి బదిలీ చేస్తుంది.
కేంద్రానికి ఈ నిధుల వల్ల కలిగే ప్రయోజనాలు
సాధారణంగా ప్రభుత్వం బడ్జెట్లో ఆశించిన దానికంటే ఆర్బీఐ రెట్టింపు స్థాయిలో ఈసారి డివిడెండ్ ఇవ్వడం కేంద్రానికి ఎన్నో విధాలుగా మేలు చేస్తుంది:
ద్రవ్యలోటు (Fiscal Deficit) నియంత్రణ: ప్రభుత్వ ఆదాయానికి, ఖర్చులకు మధ్య ఉన్న వ్యత్యాసాన్నే ద్రవ్యలోటు అంటారు. ఈ భారీ నిధుల వల్ల ప్రభుత్వం అప్పులు చేయాల్సిన అవసరం తగ్గి, ద్రవ్యలోటు అదుపులో ఉంటుంది.
మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి: రోడ్లు, రైల్వేలు, డిజిటల్ నెట్వర్క్ వంటి మౌలిక సదుపాయాల (Capital Expenditure) ప్రాజెక్టులకు నిధుల కొరత లేకుండా వేగంగా పూర్తి చేసేందుకు ఈ నిధులు ఉపయోగపడతాయి.
సంక్షేమ పథకాలకు ఊతం: ప్రభుత్వ ఆదాయం పెరగడం వల్ల పేద, మధ్యతరగతి ప్రజల కోసం ఉద్దేశించిన సంక్షేమ పథకాలను మరింత సమర్థవంతంగా అమలు చేయడానికి ఆస్కారం లభిస్తుంది.
మార్కెట్లో సానుకూలత: ప్రభుత్వం మార్కెట్ నుంచి అప్పులు (Borrowings) తీసుకోవడం తగ్గిస్తే, ఆ డబ్బు ప్రైవేట్ రంగానికి అందుబాటులో ఉంటుంది. ఇది పారిశ్రామిక వృద్ధికి, తద్వారా ఉద్యోగ కల్పనకు దారితీస్తుంది.
ఆర్థిక విశ్లేషకుల అభిప్రాయం
గతంలో ఎన్నడూ లేని విధంగా 2.87 లక్షల కోట్ల రూపాయలు బదిలీ చేయడం వెనుక భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ పటిష్టత ఉందని నిపుణులు చెబుతున్నారు. ప్రపంచ దేశాలు ఆర్థిక మాంద్యం, ద్రవ్యోల్బణంతో సతమతమవుతున్న వేళ, భారత విధానాలు అత్యంత స్థిరంగా ఉన్నాయని చెప్పడానికి ఈ రికార్డు డివిడెండ్ ఒక నిదర్శనం. ఒకవైపు ప్రభుత్వానికి పెట్టుబడుల కోసం అదనపు నిధులు లభిస్తూనే, మరోవైపు రూపాయి విలువ స్థిరపడటానికి, దేశ ఆర్థిక వృద్ధి రేటు (GDP Growth) మరింత వేగవంతం కావడానికి ఆర్బీఐ తీసుకున్న ఈ నిర్ణయం కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.
