YSR Praja News Telugu : రాజకీయాల్లోకి రావడం ఒక ఎత్తు అయితే, రాజకీయాల ద్వారా ప్రజల గుండెల్లో సుస్థిర స్థానం సంపాదించుకోవడం మరో ఎత్తు. ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ చరిత్రలో ముఖ్యమంత్రి అనగానే ఒక సంక్షేమ శకం, ఒక చిరునవ్వు, ఒక చెరగని సంతకం గుర్తుకు వస్తాయి. ఆ సంతకం డాక్టర్ యెడుగూరి సందింటి రాజశేఖరరెడ్డి (వై.ఎస్.ఆర్) గారిది. నేడు ఆయన జయంతి. ఈ సందర్భంగా పేదల పెన్నిధిగా, మహానేతగా, ఒక సాధారణ వైద్యుడి స్థాయి నుంచి ఉమ్మడి రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రిగా ఆయన సాగించిన ప్రస్థానం, ఆయన ప్రవేశపెట్టిన చారిత్రాత్మక పథకాలు, అభివృద్ధి కార్యక్రమాలపై ప్రత్యేక కథనం.
పుట్టుక, బాల్యం మరియు విద్యాభ్యాసం
వై.ఎస్. రాజశేఖరరెడ్డి 1949 జూలై 8న ప్రస్తుత వైఎస్సార్ కడప జిల్లా (అప్పటి కడప జిల్లా) జమ్మలమడుగు సమీపంలోని బల్పనూరులో జన్మించారు. ఆయన తల్లిదండ్రులు వై.ఎస్. రాజారెడ్డి, జయమ్మ. పులివెందుల గడ్డపై పెరిగిన ఆయన ప్రాథమిక విద్యాభ్యాసం బళ్లారిలో సాగింది. ఆ తర్వాత విజయవాడ లయోలా కళాశాలలో ఇంటర్మీడియట్ పూర్తి చేసి, కర్ణాటకలోని గుల్బర్గాలో ఎం.బి.బి.ఎస్ (MBBS) చదివారు.
వైద్య విద్యను అభ్యసిస్తున్న రోజుల నుంచే ఆయనలో నాయకత్వ లక్షణాలు మెండుగా ఉండేవి. కళాశాల విద్యార్థి సంఘం అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికై తన సత్తా చాటారు. వైద్యుడిగా పట్టా పొందిన తర్వాత జమ్మలమడుగులో ఆసుపత్రిని ప్రారంభించి, అతి తక్కువ ఫీజుతో, పేదలకు ఉచితంగా వైద్య సేవలు అందించి ‘రూపాయి డాక్టర్’ గా పేరుతెచ్చుకున్నారు. ఆ ప్రజా సేవే ఆయనను రాజకీయాల వైపు నడిపించింది.
రాజకీయ ప్రవేశం – అంచెలంచెలుగా ఎదిగిన తీరు
ప్రజలకు మరింత విస్తృతంగా సేవ చేయాలన్న తపనతో ఆయన 1978లో రాజకీయాల్లోకి అడుగుపెట్టారు. అప్పటికే ఆయన కుటుంబానికి ఆ ప్రాంతంలో మంచి పేరు ఉండటంతో, కాంగ్రెస్ పార్టీ తరఫున పులివెందుల నియోజకవర్గం నుంచి తొలిసారిగా శాసనసభకు పోటీ చేసి విజయం సాధించారు. అప్పటి నుంచి ఆయన వెనుతిరిగి చూసుకోలేదు.
శాసనసభ్యుడిగా, ఎంపీగా: పులివెందుల నుంచి పలుమార్లు శాసనసభ్యుడిగా (MLA) ఎన్నికైన వైఎస్సార్, కడప లోక్సభ స్థానం నుంచి పార్లమెంటు సభ్యుడిగా (MP) కూడా అత్యధిక మెజారిటీలతో గెలుపొందారు. తన సుదీర్ఘ రాజకీయ జీవితంలో ఆయన ఏ ఎన్నికల్లోనూ ఓటమి పాలుకాలేదు.
మంత్రిగా, పీసీసీ అధ్యక్షుడిగా: 1980ల ప్రారంభంలోనే రాష్ట్ర మంత్రివర్గంలో చోటు దక్కించుకున్నారు. గ్రామీణాభివృద్ధి, వైద్య ఆరోగ్య, విద్యా శాఖల మంత్రిగా విశేష సేవలు అందించారు. ఆ తర్వాత ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ పీసీసీ అధ్యక్షుడిగా పార్టీని ముందుండి నడిపించారు. ప్రతిపక్ష నేతగా అసెంబ్లీలో ప్రజా సమస్యలపై గళం విప్పారు.
చారిత్రాత్మక ‘ప్రజా ప్రస్థానం’ పాదయాత్ర
2003వ సంవత్సరం వైఎస్ రాజశేఖరరెడ్డి రాజకీయ జీవితంలోనే కాకుండా, ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ చరిత్రలోనే ఒక మైలురాయి. అప్పట్లో తీవ్రమైన కరువు, రైతుల ఆత్మహత్యలు, విద్యుత్ కోతలతో రాష్ట్రం అల్లాడుతోంది. ఆ సమయంలో ప్రజల కష్టాలను స్వయంగా తెలుసుకునేందుకు ఆయన పాదయాత్రకు శ్రీకారం చుట్టారు.
రంగారెడ్డి జిల్లా చేవెళ్లలో మండుటెండల్లో ప్రారంభమైన ‘ప్రజా ప్రస్థానం’ పాదయాత్ర శ్రీకాకుళం జిల్లా ఇచ్ఛాపురం వరకు సుమారు 1,473 కిలోమీటర్ల మేర సాగింది. ఈ యాత్రలో ఆయన అడుగడుగునా ప్రజల కన్నీళ్లు తుడిచారు. రైతులు, చేనేత కార్మికులు, వృద్ధులు, మహిళల కష్టాలను కళ్లారా చూశారు. ఆ పాదయాత్ర అనుభవాలే ఆయన భవిష్యత్తులో రూపొందించిన గొప్ప సంక్షేమ పథకాలకు పునాది వేశాయి. 2004లో జరిగిన సాధారణ ఎన్నికల్లో కాంగ్రెస్ పార్టీని భారీ మెజారిటీతో అధికారంలోకి తీసుకురావడంలో ఈ పాదయాత్రే కీలక పాత్ర పోషించింది.
ముఖ్యమంత్రిగా వై.ఎస్.ఆర్ – సంక్షేమ స్వర్ణయుగం
2004 మే 14న వై.ఎస్. రాజశేఖరరెడ్డి ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు. ముఖ్యమంత్రిగా బాధ్యతలు చేపట్టిన వెంటనే ఆయన సంతకం చేసిన తొలి దస్త్రం (ఫైల్) ‘రైతులకు ఉచిత విద్యుత్’. పాదయాత్రలో ప్రజలకు ఇచ్చిన ప్రతి హామీని ఆయన అమలు చేస్తూ ఒక సరికొత్త సంక్షేమ పాలనకు తెరతీశారు. ఆయన ప్రవేశపెట్టిన కొన్ని ప్రధాన పథకాలు ఇవి:
1. రైతులకు ఉచిత విద్యుత్
వ్యవసాయం దండగ కాదు, పండుగ అని నిరూపించడానికి రైతుల వ్యవసాయ పంపుసెట్లకు ఉచితంగా విద్యుత్ అందించే పథకానికి శ్రీకారం చుట్టారు. అప్పటి వరకు కరెంట్ బిల్లులు కట్టలేక ఇబ్బంది పడుతున్న లక్షలాది మంది సన్న, చిన్నకారు రైతులకు ఇది వరంగా మారింది. దీంతో పాటు రైతుల పాత విద్యుత్ బకాయిలను కూడా రద్దు చేశారు.
2. రాజీవ్ ఆరోగ్యశ్రీ
వైఎస్సార్ మానస పుత్రికగా పిలిచే పథకం ‘ఆరోగ్యశ్రీ’. పేదవారికి కూడా కార్పొరేట్ ఆసుపత్రుల్లో ఉచితంగా అత్యున్నత వైద్యం అందించాలన్న మహా సంకల్పంతో ఈ పథకం పుట్టింది. గుండె, కిడ్నీ, క్యాన్సర్ లాంటి ఖరీదైన వ్యాధులకు ఆపరేషన్లు మరియు చికిత్సను ప్రభుత్వం పూర్తిగా ఉచితంగా అందించింది. ఈ పథకం ఎంతో మందికి ప్రాణదానం చేసింది.
3. ఫీజు రీయింబర్స్మెంట్ (విద్యా దీవెన)
పేదరికం కారణంగా ఏ ఒక్క విద్యార్థి ఉన్నత చదువులకు దూరం కాకూడదన్న ఉద్దేశంతో ప్రవేశపెట్టిన విప్లవాత్మక పథకం ఫీజు రీయింబర్స్మెంట్. ఇంజనీరింగ్, మెడిసిన్, ఫార్మసీ, ఎంబీఏ లాంటి వృత్తి విద్యా కోర్సులు చదివే పేద మరియు మధ్యతరగతి విద్యార్థుల పూర్తి ఫీజును ప్రభుత్వమే భరించింది. దీనివల్ల లక్షలాది మంది గ్రామీణ విద్యార్థులు ఇంజనీర్లు, డాక్టర్లు కాగలిగారు.
4. జలయజ్ఞం
బీడు భూములకు సాగునీరు అందించడమే లక్ష్యంగా ఆయన ‘జలయజ్ఞం’ అనే బృహత్తర కార్యక్రమాన్ని చేపట్టారు. ఒకేసారి డజన్ల కొద్దీ భారీ, మధ్యతరహా నీటిపారుదల ప్రాజెక్టులకు శంకుస్థాపనలు చేసి, యుద్ధప్రాతిపదికన పనులు ప్రారంభించారు. పోలవరం, పులిచింతల, ప్రాణహిత-చేవెళ్ల, దేవాదుల, హంద్రీ-నీవా, గాలేరు-నగరి వంటి ఎన్నో ప్రాజెక్టుల ద్వారా కోటి ఎకరాలకు సాగునీరు అందించాలని కలలు కన్నారు.
5. ఇందిరమ్మ ఇళ్లు (గృహనిర్మాణం)
సొంత ఇల్లు అనేది ప్రతి పేదవాడి కల. ఆ కలను సాకారం చేయడానికి ‘ఇందిరమ్మ గృహనిర్మాణ పథకం’ ప్రవేశపెట్టారు. ఏ పల్లెకు వెళ్లినా కుగ్రామాల్లో సైతం పక్కా ఇళ్లు నిర్మించి ఇచ్చారు. కొన్ని లక్షల ఇళ్లను పేదలకు ఉచితంగా మంజూరు చేసి రికార్డు సృష్టించారు.
6. 108 మరియు 104 అంబులెన్స్ సేవలు
ఆపదలో ఉన్నవారికి తక్షణ వైద్య సహాయం అందించడానికి టోల్ ఫ్రీ నెంబర్ 108 అంబులెన్స్ వ్యవస్థను అత్యంత పకడ్బందీగా అమలు చేశారు. రోడ్డు ప్రమాదాలు, గుండెపోటు తదితర అత్యవసర సమయాల్లో ఈ అంబులెన్స్ సేవలు మృత్యుంజయులుగా మారాయి. అలాగే గ్రామీణ ప్రాంతాల్లోని వారికి వైద్యం కోసం సంచార వైద్య శాలలుగా 104 సేవలను అందుబాటులోకి తెచ్చారు.
7. పావలా వడ్డీ మరియు మహిళా సాధికారత
డ్వాక్రా మహిళల ఆర్థిక స్వావలంబన కోసం పావలా వడ్డీకే (కేవలం 25 పైసల వడ్డీ) బ్యాంకు రుణాలు అందించారు. దీంతో గ్రామీణ మహిళలు చిన్న చిన్న వ్యాపారాలు చేసుకుంటూ ఆర్థికంగా స్థిరపడ్డారు.
8. వృద్ధాప్య, వితంతు పింఛన్లు
వృద్ధులు, వితంతువులు, వికలాంగులకు అప్పటి వరకు ఇస్తున్న నామమాత్రపు పింఛనును పెంచి, క్రమం తప్పకుండా ప్రతి నెలా ఒకటో తేదీనే అందించే ఏర్పాటు చేశారు.
సంక్షేమంతో పాటు పరుగులు తీసిన అభివృద్ధి
వై.ఎస్.ఆర్ అంటే కేవలం సంక్షేమ పథకాలు మాత్రమే కాదు, రాష్ట్రాన్ని అభివృద్ధి పథంలో నడిపించడంలో కూడా ఆయన ముందుచూపుతో వ్యవహరించారు.
ఐటీ మరియు మౌలిక సదుపాయాలు: హైదరాబాద్ నగరంలో ఐటీ రంగాన్ని మరింత విస్తరించారు. ఔటర్ రింగ్ రోడ్డు (ORR) నిర్మాణానికి నిధులు మంజూరు చేసి పనులు వేగవంతం చేశారు. ఇది నేడు హైదరాబాద్ అభివృద్ధికి ప్రాణాధారంగా మారింది.
శంషాబాద్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం: రాజీవ్ గాంధీ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం ఆయన హయాంలోనే ప్రారంభమైంది.
పరిశ్రమలు: రాష్ట్రానికి పెట్టుబడులు ఆకర్షించడానికి ఎన్నో సెజ్లు (SEZ) ఏర్పాటు చేశారు. వ్యవసాయ రంగాన్ని ప్రోత్సహిస్తూనే, పారిశ్రామికీకరణకు సమ ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు.
ఘన విజయం – విషాదాంతం
2004 నుంచి 2009 వరకు ఆయన చేసిన అభివృద్ధి, అందించిన సంక్షేమం ఆయనకు అఖండ ప్రజాదరణ తెచ్చిపెట్టాయి. ఆ ప్రజాబలంతోనే 2009 ఎన్నికల్లో ఎటువంటి పొత్తులు లేకుండా కాంగ్రెస్ పార్టీని ఒంటరిగా రంగంలోకి దించి మరోసారి అద్భుత విజయం సాధించారు. రెండోసారి ముఖ్యమంత్రిగా బాధ్యతలు చేపట్టిన తర్వాత పథకాలను మరింత పకడ్బందీగా అమలు చేసేందుకు శ్రీకారం చుట్టారు.
కానీ, విధి వక్రీకరించింది. సెప్టెంబర్ 2, 2009 న రచ్చబండ కార్యక్రమంలో పాల్గొనేందుకు హైదరాబాద్ నుంచి చిత్తూరు జిల్లాకు హెలికాప్టర్లో బయలుదేరిన ఆయన ప్రయాణం మధ్యలోనే ముగిసింది. నల్లమల అడవుల్లోని పావురాల గుట్ట వద్ద జరిగిన ఘోర హెలికాప్టర్ ప్రమాదంలో ఆయన అకాల మరణం చెందారు. ఆ వార్త విన్న యావత్ రాష్ట్రం కన్నీరుమున్నీరుగా విలపించింది. ఆయన మరణాన్ని జీర్ణించుకోలేక వందలాది మంది ప్రాణాలు విడిచారంటే ఆయన ప్రజల గుండెల్లో ఎంతటి స్థానం సంపాదించుకున్నారో అర్థం చేసుకోవచ్చు.
ముగింపు
మరణం అనేది శరీరానికే కానీ, ఆశయానికి కాదని వై.ఎస్. రాజశేఖరరెడ్డి నిరూపించారు. ఆయన ప్రవేశపెట్టిన పథకాలు నేటికీ అనేక రాష్ట్రాలకు ఆదర్శంగా నిలుస్తున్నాయి. ఉచిత విద్యుత్, ఆరోగ్యశ్రీ, 108 అంబులెన్సులు, ఫీజు రీయింబర్స్మెంట్ లాంటి పథకాల రూపంలో ఆయన ఎప్పటికీ సజీవంగానే ఉన్నారు. ఒక నాయకుడు ఎలా ఉండాలో, ప్రజల కోసం ఎలా బతకాలో తన ఆచరణ ద్వారా చూపించిన ‘మహానేత’ వై.ఎస్.ఆర్ జయంతి సందర్భంగా ఆ మహనీయుడికి ఘన నివాళులు అర్పిద్దాం. తెలుగు ప్రజల గుండెల్లో ఆయన ఎప్పటికీ చిరంజీవే!
