YSR Praja News Telugu : గత కొంతకాలంగా మధ్యప్రాచ్యం (మిడిల్ ఈస్ట్) యుద్ధ వాతావరణంతో అట్టుడుకుతోంది. ముఖ్యంగా ఇరాన్, అమెరికా మధ్య పచ్చగడ్డి వేస్తే భగ్గుమనేలా పరిస్థితులు మారాయి. పశ్చిమాసియాలో చోటుచేసుకున్న వరుస పరిణామాలు, ఇజ్రాయెల్-హమాస్-హిజ్బుల్లా వివాదాల్లో ఇరాన్ ప్రమేయం, దానికి ప్రతిగా అమెరికా అనుసరిస్తున్న కఠిన వైఖరి ప్రపంచ దేశాలను కలవరపెడుతున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో, దాడుల భయంతో గగనతలాన్ని మూసివేసిన ఇరాన్.. దాదాపు 50 రోజుల ఉత్కంఠ, ఉద్రిక్తతల అనంతరం కీలక నిర్ణయం తీసుకుంది. తన దేశంలో విమాన సర్వీసులను పునరుద్ధరిస్తున్నట్లు ప్రకటించింది. అయితే, ఈ పరిణామాలను నిశితంగా గమనిస్తున్న అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ ఏ క్షణమైనా సంచలన నిర్ణయాలు తీసుకునే అవకాశం ఉన్నట్లు అంతర్జాతీయ రాజకీయ విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.
ఈ పరిణామాల వెనుక ఉన్న పూర్తి వివరాలు, భవిష్యత్తులో జరగబోయే పరిణామాలపై ఓ సమగ్ర విశ్లేషణ ఇక్కడ తెలుసుకుందాం.
## ఉద్రిక్తతలకు దారి తీసిన పరిస్థితులు
మిడిల్ ఈస్ట్లో ఇరాన్ తన ప్రాబల్యాన్ని పెంచుకునేందుకు దశాబ్దాలుగా ప్రయత్నిస్తోంది. ముఖ్యంగా లెబనాన్లోని హిజ్బుల్లా, యెమెన్లోని హౌతీలు, పాలస్తీనాలోని హమాస్ వంటి సాయుధ వర్గాలకు ఇరాన్ ఆపరేషనల్, ఫైనాన్షియల్ సపోర్ట్ ఇస్తోందన్నది అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ ప్రధాన ఆరోపణ.
దాడుల భయం: ఇటీవలి కాలంలో ఇజ్రాయెల్, అమెరికా స్థావరాలపై జరిగిన దాడులకు ప్రతిగా.. ఇరాన్ అణు కేంద్రాలు లేదా చమురు క్షేత్రాలపై ప్రతీకార దాడులు జరిగే అవకాశం ఉందన్న ఇంటెలిజెన్స్ నివేదికలతో ఇరాన్ అప్రమత్తమైంది.
గగనతల మూసివేత: ఏ క్షణంలోనైనా వైమానిక దాడులు జరగవచ్చనే భయంతో, వాణిజ్య మరియు ప్రయాణికుల విమానాలకు ముప్పు పొంచి ఉందని భావించిన ఇరాన్.. దాదాపు 50 రోజుల పాటు గగనతలాన్ని (Airspace) మూసివేసింది.
అయితే, దేశీయంగా పెరుగుతున్న ఆర్థిక ఇబ్బందులు, ప్రయాణికుల కష్టాలు, అంతర్జాతీయ వాణిజ్యానికి కలుగుతున్న ఆటంకాలను దృష్టిలో ఉంచుకుని ఇరాన్ సివిల్ ఏవియేషన్ అథారిటీ ఎట్టకేలకు విమాన సర్వీసులను పునరుద్ధరించింది.
## రంగంలోకి డొనాల్డ్ ట్రంప్.. సంచలన నిర్ణయాల దిశగా కదలికలు
అమెరికా అధ్యక్షుడిగా డొనాల్డ్ ట్రంప్ బాధ్యతలు చేపట్టినప్పటి నుంచి విదేశీ విధానంలో దూకుడు పెంచారు. తన తొలి విడత పాలనలో ఇరాన్తో జరిగిన అణు ఒప్పందం (JCPOA) నుంచి బయటకు వచ్చిన ట్రంప్.. ఇప్పుడు ఇరాన్పై “గరిష్ట ఒత్తిడి” (Maximum Pressure) విధానాన్ని మళ్లీ అమలు చేయాలని భావిస్తున్నారు.
ట్రంప్ తీసుకోబోయే సాధ్యమైన నిర్ణయాలు ఇవే:
కఠిన ఆర్థిక ఆంక్షలు: ఇరాన్ ఆర్థిక వ్యవస్థకు వెన్నెముక అయిన చమురు ఎగుమతులపై ట్రంప్ సర్కార్ మరింత ఉక్కుపాదం మోపే అవకాశం ఉంది. ఇరాన్ నుంచి చమురు కొనుగోలు చేసే దేశాలపై సెకండరీ ఆంక్షలు విధించేందుకు ప్రణాళికలు సిద్ధం చేస్తున్నట్లు సమాచారం.
సైనిక మోహరింపు: పర్షియన్ గల్ఫ్, మరియు వ్యూహాత్మక హార్ముజ్ జలసంధి (Strait of Hormuz) ప్రాంతంలో అమెరికా తన నావికాదళాన్ని మరింత మోహరించే అవకాశం ఉంది. ఇరాన్ అనుబంధ వర్గాలకు ఆయుధాల సరఫరాను అడ్డుకునేందుకు ఇది కీలకం.
ఇజ్రాయెల్కు పూర్తి మద్దతు: ఇరాన్ అణు కార్యక్రమాలను అడ్డుకునేందుకు ఇజ్రాయెల్ ఏవైనా ముందస్తు దాడులకు (Pre-emptive strikes) దిగితే, ట్రంప్ పరిపాలన దానికి పూర్తిస్థాయి సైనిక, ఇంటెలిజెన్స్ మద్దతు ఇచ్చే అవకాశాలు మెండుగా ఉన్నాయి.
ప్రాక్సీలపై దాడులు: ఇరాన్ లోపల నేరుగా దాడులు చేయకపోయినా, సిరియా, ఇరాక్, యెమెన్ దేశాల్లో ఉన్న ఇరాన్ మద్దతు ఉన్న మిలీషియా స్థావరాలపై అమెరికా వైమానిక దాడులను తీవ్రతరం చేయవచ్చు.
## ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థపై ప్రభావం
ఇరాన్-అమెరికా మధ్య ముదురుతున్న వివాదం కేవలం ఆ రెండు దేశాలకే పరిమితం కాదు. దీని ప్రభావం యావత్ ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థపై పడుతుంది.
చమురు ధరల భయం: ప్రపంచంలోని మొత్తం చమురు రవాణాలో 20% హార్ముజ్ జలసంధి గుండానే జరుగుతుంది. ఒకవేళ అమెరికా ఆంక్షల వల్ల ఇరాన్ ఈ జలసంధిని దిగ్బంధిస్తే, అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో బ్యారెల్ ముడి చమురు (Crude Oil) ధరలు ఆకాశాన్ని తాకుతాయి.
ద్రవ్యోల్బణం: చమురు ధరలు పెరిగితే ఆటోమేటిక్గా రవాణా ఖర్చులు పెరిగి, నిత్యావసర వస్తువుల ధరలు మండిపోతాయి. ఇది ప్రపంచవ్యాప్తంగా ద్రవ్యోల్బణానికి దారి తీస్తుంది.
స్టాక్ మార్కెట్లలో కుదుపు: భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతల వల్ల అంతర్జాతీయ స్టాక్ మార్కెట్లు కుప్పకూలే ప్రమాదం ఉంది. ఇన్వెస్టర్లు సురక్షిత పెట్టుబడులైన బంగారం వైపు మళ్లుతారు.
## భారత్పై పడే ప్రభావం ఏమిటి?
ఈ ఉద్రిక్తతల వల్ల భారతదేశం బహుముఖ సవాళ్లను ఎదుర్కోవాల్సి వస్తుంది. దౌత్యపరంగా మోదీ ప్రభుత్వం చాలా జాగ్రత్తగా అడుగులు వేయాల్సిన సమయం ఇది.
ప్రవాస భారతీయుల భద్రత: మిడిల్ ఈస్ట్ దేశాల్లో దాదాపు 90 లక్షల మంది భారతీయులు నివసిస్తున్నారు. యుద్ధ వాతావరణం నెలకొంటే వారి భద్రత, వారిని స్వదేశానికి తీసుకురావడం భారత్కు పెద్ద సవాల్ అవుతుంది.
చమురు దిగుమతులు: భారత్ తన చమురు అవసరాల్లో 80 శాతానికి పైగా దిగుమతులపైనే ఆధారపడుతోంది. గల్ఫ్ దేశాల్లో అశాంతి రేగితే ఇంధన ధరలు పెరిగి, భారతీయ సామాన్యుడి జేబుకు చిల్లు పడుతుంది.
చబహార్ పోర్టు ప్రాజెక్టు: ఇరాన్లోని వ్యూహాత్మక చబహార్ పోర్టును భారత్ అభివృద్ధి చేస్తోంది. సెంట్రల్ ఆసియాకు చేరుకునేందుకు ఇది భారత్కు కీలకం. అమెరికా ఆంక్షలు తీవ్రతరం అయితే, ఈ ప్రాజెక్టు పురోగతికి ఆటంకాలు ఏర్పడే ప్రమాదం ఉంది.
## ముగింపు
50 రోజుల విరామం తర్వాత ఇరాన్ విమాన సర్వీసులను పునరుద్ధరించడం ఒక రకంగా సాధారణ పరిస్థితులు నెలకొంటున్నాయనే చిన్న ఆశను రేకెత్తించినప్పటికీ.. వాషింగ్టన్ (అమెరికా) నుంచి వచ్చే సంకేతాలు మాత్రం ప్రమాద ఘంటికలను మోగిస్తూనే ఉన్నాయి. ట్రంప్ తనదైన శైలిలో దూకుడు ప్రదర్శిస్తే మాత్రం పశ్చిమాసియా మరోసారి యుద్ధ భూమిగా మారడం ఖాయం. ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో అంతర్జాతీయ సమాజం కలుగజేసుకుని, ఇరు దేశాల మధ్య దౌత్యపరమైన చర్చలకు మార్గం సుగమం చేయాల్సిన ఆవశ్యకత ఎంతైనా ఉంది. లేదంటే, ఈ ఉద్రిక్తతల సెగలు ప్రపంచ దేశాలన్నింటినీ దహించివేస్తాయి.
