YSR Praja News Telugu : భారత స్వాతంత్ర్య సంగ్రామ చరిత్రలో సువర్ణాక్షరాలతో లిఖించదగిన పేర్లలో ‘మౌలానా అబుల్ కలాం ఆజాద్’ పేరు ప్రముఖమైనది. ఒకవైపు బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యవాదానికి వ్యతిరేకంగా పోరాడుతూనే, మరోవైపు మత విద్వేషాలకు వ్యతిరేకంగా, హిందూ-ముస్లిం ఐక్యత కోసం తన జీవితకాలం అలుపెరగని పోరాటం చేసిన మహనీయుడాయన. ఆయన కేవలం ఒక రాజకీయ నాయకుడు మాత్రమే కాదు.. గొప్ప పండితుడు, పత్రికా సంపాదకుడు, స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు మరియు స్వతంత్ర భారతదేశపు తొలి విద్యాశాఖ మంత్రి.
దేశం కోసం ఆయన చేసిన పోరాటం, ఆయన అవలంబించిన తీరు ప్రతి భారతీయుడికి ఒక స్ఫూర్తిదాయక పాఠం. ఈ అద్భుతమైన నాయకుడి ప్రస్థానం, స్వాతంత్ర్య ఉద్యమంలో ఆయన పాత్ర గురించి పూర్తి వివరాలు ఇక్కడ తెలుసుకుందాం.
1. ఆజాద్ జననం – తొలి నాళ్లు
మౌలానా అబుల్ కలాం ఆజాద్ అసలు పేరు ‘సయ్యద్ అబుల్ కలాం గులాం మొహియుద్దీన్ అహ్మద్’. ఆయన 1888 నవంబర్ 11న సౌదీ అరేబియాలోని మక్కాలో జన్మించారు. ఆయన తండ్రి ఒక గొప్ప ఇస్లామిక్ పండితుడు. 1890లో వారి కుటుంబం కలకత్తా (కోల్కతా)కు వలస వచ్చింది. చిన్నప్పటి నుంచే ఆజాద్ కు చదువుపై అమితమైన ఆసక్తి ఉండేది. ఉర్దూ, పర్షియన్, అరబిక్, హిందీ, ఇంగ్లీష్ భాషల్లో అపారమైన ప్రావీణ్యం సంపాదించారు. చిన్న వయసులోనే కవితలు, వ్యాసాలు రాయడం ప్రారంభించిన ఆయన, “ఆజాద్” (స్వేచ్ఛ) అనే కలం పేరుతో రచనలు చేసేవారు. అదే పేరు ఆయనకు శాశ్వతంగా నిలిచిపోయింది.
2. ఆయుధంగా మారిన కలం: పత్రికా రంగం ద్వారా పోరాటం
దేశ స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో మౌలానా ఆజాద్ ఎంచుకున్న తొలి ఆయుధం ‘కలం’. బ్రిటిష్ వారి అకృత్యాలను ఎండగట్టడానికి, ప్రజలలో ముఖ్యంగా ముస్లిం యువతలో జాతీయవాదాన్ని రగిలించడానికి ఆయన పత్రికా రంగాన్ని ఎంచుకున్నారు.
‘అల్-హిలాల్’ పత్రిక స్థాపన: 1912లో కలకత్తా నుండి ‘అల్-హిలాల్’ (Al-Hilal) అనే ఉర్దూ వారపత్రికను స్థాపించారు. ఇది కేవలం పత్రిక మాత్రమే కాదు, బ్రిటిష్ పాలకుల గుండెల్లో రైళ్లు పరుగెత్తించిన ఒక విప్లవ వేదిక.
బ్రిటిష్ వారి గుండెల్లో వణుకు: హిందూ-ముస్లిం ఐక్యత గురించి, జాతీయవాదం గురించి ఆజాద్ రాసిన సంపాదకీయాలు ప్రజలను విపరీతంగా ఆకట్టుకున్నాయి. ఈ పత్రిక ద్వారా ఆయన బ్రిటిష్ విధానాలను తీవ్రంగా విమర్శించారు. దీని ప్రభావాన్ని చూసి భయపడిన బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం 1914లో పత్రికపై ఆంక్షలు విధించి, ప్రచురణను నిషేధించింది.
‘అల్-బలాగ్’ తో మళ్లీ దెబ్బ: అల్-హిలాల్ మూతపడినప్పటికీ ఆజాద్ వెనక్కి తగ్గలేదు. 1915లో ‘అల్-బలాగ్’ (Al-Balagh) అనే మరో పత్రికను ప్రారంభించి తన పోరాటాన్ని కొనసాగించారు. విసుగుచెందిన బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం ఆయనను కలకత్తా నుండి బహిష్కరించి, రాంచీలో గృహనిర్బంధంలో ఉంచింది.
3. జాతీయ కాంగ్రెస్ లోకి అడుగు – జాతీయోద్యమంలో క్రియాశీలక పాత్ర
మహాత్మా గాంధీ ఆలోచనలు, సత్యాగ్రహ విధానాలకు ఆకర్షితుడైన ఆజాద్ భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ లో చేరారు. ఖిలాఫత్ ఉద్యమం (Khilafat Movement), సహాయ నిరాకరణ ఉద్యమాల్లో (Non-Cooperation Movement) చురుగ్గా పాల్గొన్నారు.
అతి పిన్న వయస్కుడైన కాంగ్రెస్ అధ్యక్షుడు: ఆయన అంకితభావం, నాయకత్వ లక్షణాలను గుర్తించిన కాంగ్రెస్ పార్టీ, 1923లో ఢిల్లీలో జరిగిన ప్రత్యేక సెషన్ కు ఆయనను అధ్యక్షుడిగా ఎన్నుకుంది. అప్పటికి ఆయన వయసు కేవలం 35 సంవత్సరాలు. జాతీయ కాంగ్రెస్ కు అధ్యక్షత వహించిన అతి పిన్న వయస్కుడిగా ఆయన చరిత్ర సృష్టించారు.
ధరాసన సత్యాగ్రహం: 1930లో గాంధీజీ చేపట్టిన ఉప్పు సత్యాగ్రహంలో ఆజాద్ కీలక పాత్ర పోషించారు. ధరాసన సత్యాగ్రహం సమయంలో అరెస్టై ఏడాదిన్నర పాటు జైలు శిక్ష అనుభవించారు.
4. దేశ విభజనకు వ్యతిరేకంగా ఒంటరి పోరాటం
మౌలానా ఆజాద్ జీవితంలో అత్యంత కీలకమైన మరియు కష్టమైన ఘట్టం దేశ విభజనను వ్యతిరేకించడం. మహమ్మద్ అలీ జిన్నా నేతృత్వంలోని ముస్లిం లీగ్ ప్రతిపాదించిన “ద్విజాతి సిద్ధాంతాన్ని” (Two-Nation Theory – హిందువులు, ముస్లింలు వేర్వేరు దేశాలుగా ఉండాలనే వాదన) ఆజాద్ తీవ్రంగా ఖండించారు.
హిందూ-ముస్లిం ఐక్యతకై తపన: మత ప్రాతిపదికన దేశాన్ని విభజించడం రెండు వర్గాలకు నష్టదాయకమని ఆయన బలంగా నమ్మారు. ముస్లింలు పాకిస్థాన్ కు వెళ్లవద్దని, భారతదేశమే వారి మాతృభూమి అని ఆయన బహిరంగ సభల్లో ఉద్వేగభరితంగా ప్రసంగించారు.
ముస్లిం లీగ్ తో సైద్ధాంతిక యుద్ధం: దేశ విభజనను వ్యతిరేకించినందుకు ముస్లిం లీగ్ నాయకులు ఆజాద్ ను “కాంగ్రెస్ షోబాయ్” (Congress Showboy) అని, ముస్లిం ద్రోహి అని తీవ్రంగా దూషించారు. అయినా ఆయన ఏమాత్రం చలించలేదు. “ఇస్లాం ఏనాడూ జాతీయతను, దేశభక్తిని కాదనలేదు” అని కుండబద్దలు కొట్టారు. దేశ విభజనను ఆపడానికి ఆయన చివరి క్షణం వరకు అహర్నిశలు శ్రమించారు.
5. క్విట్ ఇండియా ఉద్యమం – అహ్మద్ నగర్ కోటలో జైలు జీవితం
1940లో మౌలానా ఆజాద్ రెండోసారి కాంగ్రెస్ అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికయ్యారు. 1940 నుండి 1946 వరకు (రెండవ ప్రపంచ యుద్ధ కాలం, క్విట్ ఇండియా ఉద్యమ కాలం) అత్యంత క్లిష్ట పరిస్థితులలో ఆయన కాంగ్రెస్ కు నాయకత్వం వహించారు.
1942లో గాంధీజీ “క్విట్ ఇండియా” (Quit India) పిలుపునిచ్చినప్పుడు, బ్రిటిష్ వారు కాంగ్రెస్ అగ్రనేతలందరినీ రాత్రికి రాత్రే అరెస్టు చేశారు.
ఆజాద్ ను కూడా అరెస్టు చేసి మహారాష్ట్రలోని ‘అహ్మద్ నగర్ ఫోర్ట్’ (Ahmednagar Fort) జైలులో మూడేళ్ల పాటు కఠిన కారాగార శిక్ష విధించారు. జైలులో ఉన్న సమయంలోనే ఆయన తన భార్య జులేఖా బేగంను కోల్పోయారు, కనీసం ఆమె అంత్యక్రియలకు కూడా వెళ్లలేకపోయారు. దేశం కోసం ఆయన చేసిన త్యాగానికి ఇది ఒక నిదర్శనం.
6. స్వతంత్ర భారత తొలి విద్యాశాఖ మంత్రిగా ఆజాద్ విజన్
1947 ఆగస్టు 15న దేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తరువాత, ప్రధాని జవహర్లాల్ నెహ్రూ క్యాబినెట్లో మౌలానా ఆజాద్ తొలి విద్యాశాఖ మంత్రిగా బాధ్యతలు చేపట్టారు. ఒక దేశ భవిష్యత్తు తరగతి గదుల్లోనే రూపుదిద్దుకుంటుందని నమ్మిన ఆయన, భారత విద్యా వ్యవస్థకు బలమైన పునాదులు వేశారు.
అందరికీ 14 ఏళ్ల వరకు ఉచిత నిర్బంధ విద్యను అందించాలని ఆయన ప్రతిపాదించారు.
వయోజన విద్య, మహిళా విద్య కోసం ప్రత్యేక ప్రణాళికలు రూపొందించారు.
నేడు భారతదేశానికి ప్రపంచవ్యాప్తంగా గుర్తింపు తెస్తున్న ఇండియన్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ (IITs), ఇండియన్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్స్ (IISc), మరియు యూనివర్సిటీ గ్రాంట్స్ కమిషన్ (UGC) వంటి ప్రతిష్టాత్మక సంస్థల స్థాపన వెనుక ఉన్న ప్రధాన శక్తి మౌలానా ఆజాదే.
సాంస్కృతిక వికాసం కోసం సంగీత నాటక అకాడమీ, లలిత కళా అకాడమీ, సాహిత్య అకాడమీలను స్థాపించారు.
ముగింపు
మౌలానా అబుల్ కలాం ఆజాద్ తన చివరి శ్వాస వరకు దేశం కోసమే బతికారు. 1958 ఫిబ్రవరి 22న ఆయన కన్నుమూశారు. జాతికి ఆయన చేసిన విశేష సేవలకు గుర్తింపుగా భారత ప్రభుత్వం 1992లో ఆయనకు దేశ అత్యున్నత పౌర పురస్కారమైన **’భారత రత్న’**ను (మరణానంతరం) ప్రదానం చేసి గౌరవించింది.
విద్యారంగానికి ఆయన చేసిన కృషికి నివాళిగా, ఆయన జన్మదినమైన నవంబర్ 11వ తేదీని భారతదేశం ప్రతి సంవత్సరం “జాతీయ విద్యా దినోత్సవం” (National Education Day) గా జరుపుకుంటోంది. మౌలానా ఆజాద్ కేవలం చరిత్ర పుటల్లోని ఒక స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు మాత్రమే కాదు, లౌకికవాదానికి, అభ్యుదయ భావాలకు, అలుపెరగని దేశభక్తికి సజీవ సాక్ష్యం. ఆయన జీవితం భవిష్యత్ తరాలకు ఎప్పటికీ దిక్సూచిగానే ఉంటుంది
