Bathukamma Festival 2026: Telangana’s Pride హైదరాబాద్: తెలంగాణ ప్రజల జీవన విధానం, సంప్రదాయాలు, ప్రకృతితో ముడిపడిన అనుబంధాన్ని ప్రతిబింబించే అద్భుతమైన పండుగ బతుకమ్మ. రంగురంగుల పూలతో అందంగా పేర్చిన బతుకమ్మల చుట్టూ మహిళలు చేరి పాటలు పాడుతూ, ఆటలాడుతూ జరుపుకునే ఈ వేడుక తెలంగాణ సాంస్కృతిక ప్రత్యేకతకు ప్రతీకగా నిలుస్తోంది. భక్తి, ఆనందం, ఆత్మీయత, ప్రకృతి ప్రేమ కలగలిసిన ఈ పండుగ కోసం తెలంగాణలోని గ్రామాలు, పట్టణాలు ఏటా ఎంతో ఉత్సాహంగా ఎదురుచూస్తుంటాయి.
2026లో బతుకమ్మ వేడుకలు అక్టోబర్ 10 నుంచి ప్రారంభమై అక్టోబర్ 18న సద్దుల బతుకమ్మతో ముగియనున్నాయి. తెలంగాణ రాష్ట్ర ప్రభుత్వ క్యాలెండర్‌లో అక్టోబర్ 18ను సద్దుల బతుకమ్మగా పేర్కొన్నారు. తొమ్మిది రోజులపాటు జరిగే ఈ వేడుకల్లో ప్రతి రోజుకూ ప్రత్యేకమైన పేరు, నైవేద్యం, ఆచారం ఉండటం విశేషం.
బతుకమ్మ అంటే ఏమిటి?
బతుకమ్మ అంటే జీవం, జీవితం వర్ధిల్లాలనే ఆకాంక్షతో ముడిపడిన పేరుగా భావిస్తారు. ఈ పండుగలో గౌరీదేవిని పూల రూపంలో అలంకరించి పూజించడం ప్రధాన సంప్రదాయం. కుటుంబాలు సుఖసంతోషాలతో ఉండాలని, పాడిపంటలు సమృద్ధిగా పండాలని, ప్రజల జీవితాల్లో ఆనందం వెల్లివిరియాలని మహిళలు ప్రార్థిస్తారు.
బతుకమ్మ కేవలం మతపరమైన వేడుక మాత్రమే కాదు. తెలంగాణ ప్రజల ప్రాంతీయ గుర్తింపు, మహిళల సామూహిక భాగస్వామ్యం, స్థానిక జానపద సంప్రదాయాల సమ్మేళనం. తరతరాలుగా కొనసాగుతున్న ఈ పండుగ నేటికీ తన ప్రత్యేకతను నిలుపుకుంటోంది.
ప్రకృతి ఒడిలో వికసించే పూల పండుగ
బతుకమ్మ ప్రత్యేకతలో మొదటి స్థానం పూలకే దక్కుతుంది. వర్షాకాలం చివరి దశలో తెలంగాణ పల్లెలు, పొలాల గట్లు, బీడు భూముల్లో సహజంగా వికసించే పూలను సేకరించి బతుకమ్మను తయారు చేస్తారు.
తంగేడు పూలు, గునుగు పూలు, బంతి, చామంతి తదితర పూలతో బతుకమ్మను అందంగా పేర్చుతారు. పూలను ఒకదానిపై మరొకటి వలయాకారంలో అమర్చి గోపురం ఆకారాన్ని తీసుకొస్తారు. రంగులు, పరిమళాలు, పూల అమరికతో బతుకమ్మ చూపరులను ఆకట్టుకుంటుంది.
ప్రకృతిలో లభించే పూలకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం ఈ పండుగలోని ముఖ్యమైన అంశం. ఖరీదైన అలంకరణలకంటే స్థానికంగా లభించే పూలతోనే అందాన్ని సృష్టించడం తెలంగాణ ప్రజల ప్రకృతి ప్రేమను తెలియజేస్తుంది.
తొమ్మిది రోజుల బతుకమ్మ ప్రత్యేకత
బతుకమ్మ పండుగను తొమ్మిది రోజులపాటు వివిధ పేర్లతో నిర్వహిస్తారు. ఒక్కో రోజుకు ప్రత్యేకమైన సంప్రదాయాలు, నైవేద్యాలు ఉంటాయి.
– మొదటి రోజు – ఎంగిలిపూల బతుకమ్మ: పండుగకు శ్రీకారం చుడుతూ సంప్రదాయ పూజలు నిర్వహిస్తారు.
– రెండో రోజు – అటుకుల బతుకమ్మ: అటుకులను నైవేద్యంగా సమర్పిస్తారు.
– మూడో రోజు – ముద్దపప్పు బతుకమ్మ: ముద్దపప్పు తదితర సంప్రదాయ పదార్థాలను సమర్పిస్తారు.
– నాలుగో రోజు – నానబియ్యం బతుకమ్మ: నానబెట్టిన బియ్యంతో నైవేద్యం తయారు చేస్తారు.
– ఐదో రోజు – అట్ల బతుకమ్మ: అట్లను నైవేద్యంగా సమర్పిస్తారు.
– ఆరో రోజు – అలిగిన బతుకమ్మ: ఈ రోజుకు సంబంధించిన ఆచారాలు ప్రాంతీయ సంప్రదాయాలను అనుసరించి ఉంటాయి.
– ఏడో రోజు – వేపకాయల బతుకమ్మ: వేపకాయల ఆకారంలో తయారుచేసిన సంప్రదాయ వంటకాలకు ప్రాధాన్యత ఉంటుంది.
– ఎనిమిదో రోజు – వెన్నముద్దల బతుకమ్మ: వెన్నముద్దలు తదితర నైవేద్యాలతో పూజలు నిర్వహిస్తారు.
– తొమ్మిదో రోజు – సద్దుల బతుకమ్మ: అత్యంత వైభవంగా నిర్వహించే చివరి రోజు. ఐదు రకాల సద్దులను నైవేద్యంగా సమర్పించడం ఈ వేడుకలోని ప్రత్యేకత.
ప్రాంతాలను బట్టి ఆచారాలు, నైవేద్యాల తయారీలో స్వల్ప తేడాలు కనిపించవచ్చు. ఈ తొమ్మిది రోజుల వేడుకలు కుటుంబ సభ్యులను, బంధువులను, ఇరుగుపొరుగు వారిని ఒకచోట చేర్చుతాయి.
మహిళల ఐక్యతకు నిలువెత్తు నిదర్శనం
బతుకమ్మ పండుగలో మహిళల పాత్ర అత్యంత కీలకం. సంప్రదాయ దుస్తులు, ఆభరణాలతో ముస్తాబైన మహిళలు తమ ఇళ్లలో బతుకమ్మలను సిద్ధం చేసి సాయంత్రం వేళ బహిరంగ ప్రదేశాల్లో సమావేశమవుతారు. బతుకమ్మను మధ్యలో ఉంచి చుట్టూ వలయాకారంలో నిలబడి జానపద పాటలు పాడుతూ చప్పట్లతో లయబద్ధంగా ఆడుతారు.
ఈ వేడుక మహిళల మధ్య స్నేహాన్ని, పరస్పర సహకారాన్ని పెంపొందిస్తుంది. వివాహమైన మహిళలు పుట్టింటికి వచ్చి కుటుంబ సభ్యులతో కలిసి పండుగ జరుపుకోవడం అనేక కుటుంబాల్లో కొనసాగుతున్న ఆచారం. చిన్నారులు సైతం పెద్దల నుంచి పాటలు, సంప్రదాయాలు నేర్చుకుంటారు.
బతుకమ్మ పాటల్లో కుటుంబ బంధాలు, గ్రామీణ జీవితం, ప్రకృతి, మహిళల అనుభవాలు, స్థానిక చరిత్రకు సంబంధించిన అంశాలు కనిపిస్తాయి. అందువల్ల ఈ పండుగ తెలంగాణ జానపద వారసత్వాన్ని ఒక తరం నుంచి మరో తరానికి అందించే వేదికగా నిలుస్తోంది.
పర్యావరణ పరిరక్షణకు సందేశం
బతుకమ్మ పండుగ ప్రకృతితో మనిషికి ఉన్న సంబంధాన్ని గుర్తుచేస్తుంది. సహజంగా లభించే పూలను ఉపయోగించడం, చెరువులు, నీటి వనరులతో పండుగకు ఉన్న అనుబంధం పర్యావరణ ప్రాధాన్యతను తెలియజేస్తాయి. పూలను నీటిలో నిమజ్జనం చేసే సంప్రదాయం తెలంగాణ గ్రామీణ జీవన విధానంలో భాగంగా కొనసాగుతోంది.
అయితే చెరువుల పరిశుభ్రతను కాపాడేందుకు ప్లాస్టిక్, థర్మాకోల్, కృత్రిమ అలంకరణలు, ఇతర వ్యర్థాలను నీటిలో వేయకుండా జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి. సహజ పూలతో బతుకమ్మను తయారు చేసి, స్థానిక అధికారుల సూచనలకు అనుగుణంగా నిమజ్జనం నిర్వహించడం పర్యావరణ హితమైన పద్ధతి.
తెలంగాణ ఆత్మగౌరవానికి ప్రతీక
తెలంగాణ ప్రత్యేక రాష్ట్ర ఉద్యమ కాలంలో బతుకమ్మ వేడుకలు ప్రాంతీయ సంస్కృతి, సంప్రదాయాల ప్రదర్శనకు ముఖ్యమైన వేదికగా నిలిచాయి. రాష్ట్ర ఏర్పాటు తర్వాత బతుకమ్మకు రాష్ట్ర పండుగగా ప్రత్యేక గుర్తింపు లభించింది. తెలంగాణ ప్రభుత్వం, సాంస్కృతిక సంస్థలు వివిధ ప్రాంతాల్లో వేడుకలను నిర్వహిస్తున్నాయి.
హైదరాబాద్‌లోని ట్యాంక్‌బండ్‌తో పాటు పలు పట్టణాలు, జిల్లా కేంద్రాలు, గ్రామాల్లో బతుకమ్మ సంబరాలు ప్రజలను ఆకర్షిస్తాయి. విదేశాల్లో నివసిస్తున్న తెలంగాణ ప్రజలు సైతం తమ ప్రాంతీయ సంప్రదాయాలను కొనసాగిస్తూ బతుకమ్మను జరుపుకుంటున్నారు.
సద్దుల బతుకమ్మతో సంబరాలకు ముగింపు
తొమ్మిదో రోజైన సద్దుల బతుకమ్మను అత్యంత వైభవంగా నిర్వహిస్తారు. పెద్ద బతుకమ్మలను అందంగా అలంకరించి మహిళలు సామూహికంగా పాటలు పాడుతూ, సంప్రదాయ నృత్యాలతో సందడి చేస్తారు. అనంతరం పూజలు నిర్వహించి, స్థానిక ఆచారాల ప్రకారం చెరువులు లేదా ఇతర నీటి వనరుల వద్ద నిమజ్జనం చేస్తారు. కుటుంబాల సంక్షేమం, పాడిపంటల సమృద్ధి, ప్రజల సంతోషం కోసం ప్రార్థిస్తారు.
మొత్తంగా బతుకమ్మ పండుగ తెలంగాణ ప్రజల సంస్కృతి, ప్రకృతి ప్రేమ, మహిళల ఐక్యత, జానపద కళల సమ్మేళనం. ఆధునిక జీవనశైలిలోనూ సంప్రదాయాలను కాపాడుతూ, పర్యావరణ పరిరక్షణకు ప్రాధాన్యతనిస్తూ ఈ పండుగను భావితరాలకు అందించడం ప్రతి ఒక్కరి బాధ్యత. పూల సౌందర్యంతో మనసులను మురిపించే బతుకమ్మ తెలంగాణ నేల ప్రత్యేకతను ప్రపంచానికి చాటిచెబుతున్న సజీవ సాంస్కృతిక వేడుకగా నిలుస్తోంది.
