Radial Road Tender Row హైదరాబాద్: తెలంగాణలో ప్రతిష్ఠాత్మకంగా చేపట్టనున్న రేడియల్ రోడ్-2 ప్రాజెక్టు టెండర్ల వ్యవహారం రాష్ట్ర రాజకీయాల్లో చర్చనీయాంశంగా మారింది. సుమారు రూ.3,296 కోట్ల అంచనా వ్యయంతో చేపట్టనున్న ఈ ప్రాజెక్టులో టెండర్ల కేటాయింపు, బిడ్డర్ల అనర్హత, ప్రభుత్వ ఖజానాపై అదనపు భారం పడే అవకాశాలపై రాజకీయ ఆరోపణలు వెల్లువెత్తుతున్నాయి. మరోవైపు, టెండర్ల ప్రక్రియను నిలిపివేయాలన్న విజ్ఞప్తికి తెలంగాణ హైకోర్టు అక్టోబర్ 12న మధ్యంతర ఉపశమనం ఇవ్వలేదు. దీంతో ఈ వ్యవహారం మరింత ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది.
రేడియల్ రోడ్-2 ప్రాజెక్టు ఏమిటి?
హైదరాబాద్ నగర విస్తరణ, ప్రాంతీయ రవాణా అనుసంధానాన్ని మెరుగుపరిచే లక్ష్యంతో రేడియల్ రోడ్-2 గ్రీన్‌ఫీల్డ్ ఎక్స్‌ప్రెస్‌వే ప్రాజెక్టును చేపట్టాలని ప్రభుత్వం నిర్ణయించింది. ఈ రహదారి ఔటర్ రింగ్ రోడ్‌లోని కొత్వాల్‌గూడ (బుద్వేల్) నుంచి నాచారం సమీపంలోని జాతీయ రహదారి NH-167N వరకు నిర్మించేందుకు ప్రతిపాదించారు.
ఈ ప్రాజెక్టు మొత్తం పొడవు సుమారు 81.15 కిలోమీటర్లు. హైదరాబాద్ గ్రోత్ కారిడార్ లిమిటెడ్ (HGCL) ఆధ్వర్యంలో చేపడుతున్న ఈ పనులను మూడు ప్యాకేజీలుగా విభజించారు.
- ప్యాకేజీ-1: బుద్వేల్ నుంచి షాబాద్ వరకు.
- ప్యాకేజీ-2: షాబాద్ నుంచి గూడూరు వరకు.
- ప్యాకేజీ-3: గూడూరు నుంచి నాచారం వరకు.
ఈ రహదారి నిర్మాణం పూర్తయితే హైదరాబాద్ పరిసర ప్రాంతాల రవాణా అనుసంధానానికి ఉపయోగపడే అవకాశం ఉంది. అయితే, ప్రస్తుతం నిర్మాణ ప్రయోజనాల కంటే టెండర్ల కేటాయింపు, బిడ్డర్ల అర్హతల అంశాలు రాజకీయ చర్చకు కేంద్రంగా మారాయి.
టెండర్లపై కేటీఆర్ అభ్యంతరాలు
బీఆర్ఎస్ వర్కింగ్ ప్రెసిడెంట్ కేటీఆర్ రేడియల్ రోడ్-2 టెండర్ల వ్యవహారంపై అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేశారు. ఈ ప్రాజెక్టు కాంట్రాక్టుల కేటాయింపులో పారదర్శకత పాటించలేదని ఆయన ఆరోపించారు. తక్కువ ధరలకు బిడ్లు వేసిన కొన్ని సంస్థలను సాంకేతిక కారణాలతో అనర్హులుగా ప్రకటించి, అధిక ధరలు కోట్ చేసిన సంస్థలకు పనులు కేటాయించారనేది ఆయన ప్రధాన అభ్యంతరం.
ముఖ్యమంత్రి రేవంత్ రెడ్డికి రాసిన బహిరంగ లేఖలో కేటీఆర్ పలు ప్రశ్నలు లేవనెత్తారు. టెండర్లకు సంబంధించిన పూర్తి పత్రాలను ప్రజలకు అందుబాటులో ఉంచాలని, అర్హతల పరిశీలనలో ఏ ప్రమాణాలు పాటించారో ప్రభుత్వం స్పష్టత ఇవ్వాలని డిమాండ్ చేశారు.
సెప్టెంబర్ 30న బిడ్ల సమర్పణ గడువు ముగియగా, అక్టోబర్ 8 నాటికి సాంకేతిక పరిశీలన, ఆర్థిక బిడ్ల పరిశీలన, కేటాయింపుల ప్రక్రియ పూర్తయినట్లు తనకు అందిన వివరాలు సూచిస్తున్నాయని కేటీఆర్ పేర్కొన్నారు. ఇంత పెద్ద ప్రాజెక్టులో 13 బిడ్లను సుమారు ఐదు పని దినాల్లో ఎలా పరిశీలించారనే ప్రశ్నను కూడా ఆయన లేవనెత్తారు.
ఈ ఆరోపణలు కేటీఆర్ చేసినవే తప్ప, టెండర్లలో అక్రమాలు జరిగినట్లు న్యాయస్థానం తుది నిర్ధారణ చేసినట్లు కాదు.
రూ.600 కోట్ల అదనపు భారం పడుతుందా?
ఈ వివాదంలో సుమారు రూ.600 కోట్ల వ్యత్యాసం కీలక అంశంగా మారింది. సుశీ ఇన్‌ఫ్రా అండ్ మైనింగ్ లిమిటెడ్ సంస్థ తన బిడ్లను అనర్హంగా ప్రకటించడాన్ని హైకోర్టులో సవాలు చేసింది. పిటిషనర్ తరఫు న్యాయవాదుల వాదన ప్రకారం, మూడు ప్యాకేజీల్లో ఎంపికైన బిడ్డర్ కోట్ చేసిన మొత్తాలు తమ సంస్థ కోట్ చేసిన ధరల కంటే కలిపి సుమారు రూ.600 కోట్లు ఎక్కువగా ఉన్నాయని పేర్కొన్నారు.
ఈ వాదనను పరిగణనలోకి తీసుకుంటే, బిడ్ల పోలిక, అంచనా వ్యయం, ఎంపికైన సంస్థల ధరలు, అనర్హతకు కారణాలను పరిశీలించడం అవసరమవుతుంది. అయితే, రూ.600 కోట్ల మేర ప్రజాధనానికి వాస్తవంగా నష్టం జరిగిందని ఇప్పటివరకు కోర్టు తేల్చలేదు. ధరల మధ్య వ్యత్యాసం ఒక్కటే అక్రమాలకు రుజువు కాదు; టెండర్ నిబంధనలు, సాంకేతిక అర్హతలు, తుది కాంట్రాక్టు విలువలను కూడా పరిశీలించాలి.
టెండర్లపై హైకోర్టు తాజా వైఖరి ఏమిటి?
సుశీ ఇన్‌ఫ్రా అండ్ మైనింగ్ లిమిటెడ్ తన సాంకేతిక బిడ్లను తిరస్కరించడాన్ని సవాలు చేస్తూ మూడు ప్యాకేజీలకు సంబంధించి పిటిషన్లు దాఖలు చేసింది. సంస్థ సమర్పించిన అనుభవ ధ్రువీకరణ పత్రం చెల్లుబాటు, దానిపై సంతకం చేసిన అధికారి హోదా ఈ వివాదంలో కీలకంగా మారాయి.
అక్టోబర్ 12న జస్టిస్ బి. విజయసేన్ రెడ్డి ధర్మాసనం ముందు విచారణ సందర్భంగా పిటిషనర్ తరఫు న్యాయవాదులు టెండర్ల తదుపరి ప్రక్రియను నిలిపివేయాలని కోరారు. ఇప్పటికే సాంకేతిక, ఆర్థిక బిడ్లు తెరిచి, విజయవంతమైన బిడ్డర్‌ను గుర్తించినందున ఈ దశలో ప్రక్రియను అడ్డుకోవడం ప్రజా ప్రయోజనాలకు అనుకూలం కాదని ప్రభుత్వ తరఫు న్యాయవాదులు వాదించారు.
వాదనలు పరిశీలించిన హైకోర్టు టెండర్ల ప్రక్రియపై తక్షణ స్టే ఇవ్వడానికి నిరాకరించింది. అలాగే, మూడు ప్యాకేజీల్లో విజయవంతమైన బిడ్డర్‌గా నిలిచిన ఎల్-1 సంస్థను కూడా కేసులో ప్రతివాదిగా చేర్చాలని పిటిషనర్‌ను ఆదేశించింది. ప్రతివాదులు రెండు వారాల్లో తమ కౌంటర్లు దాఖలు చేయాలని సూచించింది.
అనుభవ ధ్రువీకరణ పత్రం చెల్లుబాటు, దానిపై సంతకం చేసిన అధికారి అధికార పరిధి వంటి అంశాలను ప్రతివాదుల సమాధానాలు అందిన తర్వాత పరిశీలిస్తామని కోర్టు తెలిపింది. విజయవంతమైన బిడ్డర్ వాదనలు విన్న అనంతరం మధ్యంతర ఉత్తర్వుల అంశాన్ని తిరిగి పరిశీలించే అవకాశం ఉందని కూడా స్పష్టం చేసింది.
ముఖ్య గమనిక: టెండర్లను నిలిపివేయడానికి హైకోర్టు నిరాకరించడం అనేది టెండర్ ప్రక్రియలో ఎలాంటి తప్పు జరగలేదని తుది తీర్పు ఇచ్చినట్లుగా భావించరాదు. పిటిషన్‌లోని ప్రధాన అభ్యంతరాలపై తుది న్యాయ నిర్ణయం ఇంకా వెలువడాల్సి ఉంది.
మూడు ప్యాకేజీల కేటాయింపుపై ప్రశ్నలు
కేటీఆర్ తన బహిరంగ లేఖలో టెండర్ల కేటాయింపుపై మరిన్ని ప్రశ్నలు లేవనెత్తారు. అందుబాటులో ఉన్న టెండర్ వివరాలను ఉటంకిస్తూ, ప్యాకేజీ-1ను ఎన్సీసీ లిమిటెడ్‌కు సుమారు రూ.1,286.03 కోట్లకు కేటాయించినట్లు, ఇది అంచనా వ్యయం కంటే 3.95 శాతం ఎక్కువగా ఉందని పేర్కొన్నారు. ప్యాకేజీ-2ను బీవీఎస్ఆర్ సంస్థకు, ప్యాకేజీ-3ను జీకేసీ సంస్థకు కేటాయించినట్లు వచ్చిన వివరాలపై కూడా స్పష్టత కోరారు.
అలాగే, కొన్ని సంస్థలు ఒక ప్యాకేజీలో అర్హత సాధించి మరో ప్యాకేజీలో అనర్హతకు గురయ్యాయని కేటీఆర్ ప్రశ్నించారు. సాంకేతిక అర్హతల పరిశీలనలో ఒకే రకమైన ప్రమాణాలు పాటించారా లేదా అన్నది వెల్లడించాలని డిమాండ్ చేశారు.
ఈ అంశాలపై సమగ్రంగా అంచనా వేయాలంటే ప్రతి ప్యాకేజీకి సంబంధించిన అంచనా వ్యయం, బిడ్డర్లు కోట్ చేసిన ధరలు, సాంకేతిక మూల్యాంకన నివేదికలు, అనర్హతకు సంబంధించిన అధికారిక కారణాలు అవసరం.
కాంగ్రెస్‌లోనూ అసంతృప్తి?
రేడియల్ రోడ్ టెండర్ల వ్యవహారంపై ప్రతిపక్ష బీఆర్ఎస్ మాత్రమే కాకుండా, కాంగ్రెస్ ఎమ్మెల్యే కోమటిరెడ్డి రాజగోపాల్ రెడ్డి కూడా అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేసినట్లు వార్తలు వెలువడ్డాయి. తన కుమారుడికి సంబంధించిన సంస్థ మూడు ప్యాకేజీలకు బిడ్లు వేసిందని, తక్కువ ధరలు కోట్ చేసినప్పటికీ సంస్థను అనర్హంగా ప్రకటించారని ఆయన ఆరోపించినట్లు నివేదికలు పేర్కొన్నాయి.
ఆయన వాదన ప్రకారం, ఎంపికైన సంస్థల ధరలతో పోలిస్తే సుమారు రూ.600 కోట్ల వ్యత్యాసం ఉందని, దీనిపై ప్రభుత్వం సమాధానం చెప్పాలని కోరారు. టెండర్ల వ్యవహారంలో పారదర్శకత అవసరమని ఆయన పేర్కొన్నట్లు వార్తా కథనాలు వెల్లడించాయి.
అయితే, ఇవి రాజగోపాల్ రెడ్డి చేసిన ఆరోపణలు మాత్రమే. ఆయన పేర్కొన్న అంశాలపై స్వతంత్ర విచారణ లేదా న్యాయస్థానం తుది నిర్ధారణను వాస్తవంగా చూపించకూడదు.
ప్రభుత్వం ముందున్న ప్రశ్నలు ఏమిటి?
ఈ వివాదంపై స్పష్టత రావాలంటే ప్రభుత్వం, టెండర్లను నిర్వహించిన సంస్థలు పలు అంశాలను వెల్లడించాల్సి ఉంటుంది.
- మూడు ప్యాకేజీలకు సంబంధించిన పూర్తి అంచనా వ్యయం ఎంత?
- ప్రతి బిడ్డర్ ఎంత ధర కోట్ చేశారు?
- సుశీ ఇన్‌ఫ్రా సంస్థను అనర్హంగా ప్రకటించడానికి అధికారికంగా పేర్కొన్న కారణాలేమిటి?
- అనుభవ ధ్రువీకరణ పత్రం విషయంలో సంబంధిత టెండర్ నిబంధనలు ఏమి చెబుతున్నాయి?
- ఎంపికైన సంస్థల ధరలు అంచనా వ్యయంతో పోలిస్తే ఎంత తేడాలో ఉన్నాయి?
- టెండర్ల పరిశీలనలో పాటించిన విధానం, మూల్యాంకన నివేదికలను ప్రజలకు అందుబాటులో ఉంచుతారా?
ఈ ప్రశ్నలకు పత్రాధారాలతో సమాధానాలు లభిస్తే, టెండర్లపై ఉన్న అనుమానాలను అంచనా వేయడం సులభమవుతుంది.
ప్రజాధనం, పారదర్శకతపై దృష్టి
ప్రభుత్వ మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టుల్లో తక్కువ ధరకు బిడ్ వేసిన సంస్థను ఎంపిక చేయడమే ఏకైక ప్రమాణం కాదు. టెండర్ నిబంధనలకు అనుగుణంగా సాంకేతిక అర్హతలు, అనుభవం, పనుల నాణ్యత, అమలు సామర్థ్యం వంటి అంశాలు కూడా కీలకమైనవి. అదే సమయంలో, అర్హతల పరిశీలన అందరికీ ఒకే విధంగా జరగాలి. ఏ సంస్థను అనర్హంగా ప్రకటించినా దానికి స్పష్టమైన నిబంధనల ఆధారిత కారణాలు ఉండాలి.
రేడియల్ రోడ్-2 విషయంలో కూడా ఇదే అంశాలు కీలకంగా మారాయి. ఒకవైపు ప్రభుత్వం ప్రాజెక్టు పనులు ఆలస్యం కాకుండా ముందుకు తీసుకెళ్లాల్సిన అవసరం ఉంది. మరోవైపు, టెండర్లపై లేవనెత్తిన అభ్యంతరాలకు పారదర్శకంగా సమాధానాలు ఇవ్వడం ప్రజాధన పరిరక్షణకు అవసరం.
తదుపరి పరిణామాలు ఎలా ఉండవచ్చు?
హైకోర్టు ఆదేశాల ప్రకారం ప్రతివాదుల కౌంటర్లు దాఖలైన తర్వాత సుశీ ఇన్‌ఫ్రా సంస్థ చేసిన ఆరోపణలు, ప్రభుత్వ వివరణ, విజయవంతమైన బిడ్డర్ వాదనలను పరిశీలించే అవకాశం ఉంది. తదుపరి విచారణలో మధ్యంతర ఉత్తర్వులపై కోర్టు తీసుకునే నిర్ణయం ఈ వివాదానికి కీలకం కానుంది.
ప్రస్తుతానికి టెండర్లపై తక్షణ స్టే లేదు. అయితే పిటిషన్‌లోని అభ్యంతరాలపై తుది న్యాయ నిర్ణయం వెలువడే వరకు ఈ వ్యవహారం రాజకీయంగా, పరిపాలనాపరంగా ప్రాధాన్యం కలిగి ఉంటుంది.
ముగింపు: రేడియల్ రోడ్-2 ప్రాజెక్టు తెలంగాణ మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధిలో ముఖ్యమైనది. అయితే రూ.3,296 కోట్ల ప్రాజెక్టుకు సంబంధించిన టెండర్లపై వచ్చిన ఆరోపణలు, హైకోర్టులో కొనసాగుతున్న విచారణ నేపథ్యంలో పూర్తి టెండర్ వివరాలను వెల్లడించడం, అర్హతల పరిశీలనకు సంబంధించిన ఆధారాలను ప్రజలకు అందుబాటులో ఉంచడం ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది. ఆరోపణలు నిజమా కాదా అన్నది అధికారిక పత్రాలు, సంబంధిత పక్షాల వివరణలు, న్యాయస్థానం తదుపరి నిర్ణయాల ఆధారంగానే తేలాల్సి ఉంది.
