YSR Praja News Telugu : ప్రపంచ దేశాలను తీవ్ర ఆందోళనకు గురిచేస్తున్న మధ్యప్రాచ్య (Middle East) సంక్షోభం అనూహ్య మలుపులు తిరుగుతోంది. దశాబ్దాలుగా రగులుతున్న అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ – ఇరాన్ ఉద్రిక్తతలు ప్రస్తుతం కీలక దశకు చేరుకున్నాయి. ఒకవైపు అగ్రరాజ్యం అమెరికా, దాని మిత్రదేశం ఇజ్రాయెల్ సంయుక్తంగా ఇరాన్పై ఒత్తిడి పెంచుతున్నప్పటికీ.. ఇరాన్ తన వ్యూహాత్మక లక్ష్యాలను చేరుకోవడంలో సక్సెస్ అయిందని అంతర్జాతీయ రక్షణ రంగ నిపుణులు విశ్లేషిస్తున్నారు. ఈ పరిణామం అగ్రరాజ్యం అమెరికాకు దౌత్యపరంగా, సైనికంగా భారీ ఎదురుదెబ్బగా నివేదికలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. ఇదే సమయంలో, ఇజ్రాయెల్ ప్రధాన మంత్రి బెంజమిన్ నెతన్యాహు ఇరాన్తో జరుగుతున్న ‘ఛాయా యుద్ధం’ (Shadow War) ముగింపుపై చేసిన సంచలన ప్రకటన అంతర్జాతీయ రాజకీయాల్లో పెను ప్రకంపనలు సృష్టిస్తోంది.
ఇరాన్ సక్సెస్.. అమెరికాకు భారీ ఎదురుదెబ్బ ఎలా?
గత కొన్ని నెలలుగా ఇరాన్ మరియు అమెరికా మద్దతు ఉన్న ఇజ్రాయెల్ దళాల మధ్య ప్రత్యక్ష దాడులు, ప్రతిదాడులు తీవ్రస్థాయికి చేరుకున్నాయి. అయితే, తాజా ఇంటెలిజెన్స్ నివేదికల ప్రకారం, ఇరాన్ తాను నిర్దేశించుకున్న ప్రధాన మిలిటరీ, రాజకీయ టార్గెట్లను అత్యంత పకడ్బందీగా ఛేదించింది. ఇజ్రాయెల్, అమెరికాలకు చెందిన అత్యున్నత ఎయిర్ డిఫెన్స్ సిస్టమ్స్ను (ఉదాహరణకు ఐరన్ డోమ్, ప్యాట్రియాట్ మిస్సైల్ డిఫెన్స్) సైతం ఏమార్చి, ఇరాన్ తన డ్రోన్లు, బాలిస్టిక్ క్షిపణులను సురక్షితంగా తమ లక్ష్యాల వైపు మళ్లించగలిగింది.
ఇది కేవలం సైనికపరమైన విజయం మాత్రమే కాదు.. మానసిక (Psychological) విజయం కూడా. మధ్యప్రాచ్యంలో అమెరికా రక్షణ వ్యవస్థలు అజేయమైనవి కావని ఇరాన్ నిరూపించగలిగింది. తమ మిత్రదేశాలకు పూర్తి స్థాయి రక్షణ కల్పిస్తామని ఇన్నాళ్లూ అమెరికా ఇస్తున్న భరోసాపై ఇప్పుడు అనేక అరబ్ దేశాలు సందేహాలు వ్యక్తం చేస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా ఎర్ర సముద్రం (Red Sea), పర్షియన్ గల్ఫ్ (Persian Gulf) ప్రాంతాల్లో ఇరాన్ మద్దతు ఉన్న హౌతీ రెబల్స్, హిజ్బుల్లా వంటి సాయుధ బలగాలు అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ వాణిజ్య నౌకల కదలికలను సమర్థవంతంగా నిరోధించగలిగాయి. దీని వల్ల అమెరికా గ్లోబల్ ట్రేడ్ మరియు చమురు సరఫరా వ్యవస్థలపై తీవ్ర ప్రభావం పడింది. దౌత్యపరంగా చూస్తే, ఇరాన్ ఒంటరి కాలేదు; రష్యా, చైనా వంటి దేశాలతో తన సంబంధాలను మరింత బలోపేతం చేసుకుని అమెరికా ఆంక్షలను సమర్థవంతంగా ఎదుర్కొంటోంది. ఈ పరిణామాలన్నీ అమెరికా విదేశీ విధానానికి, మధ్యప్రాచ్యంలో దాని ఆధిపత్యానికి కోలుకోలేని దెబ్బ అని అంతర్జాతీయ రాజకీయ విశ్లేషకులు స్పష్టం చేస్తున్నారు.
నెతన్యాహు సంచలన ప్రకటన: యుద్ధం ముగింపు దిశగా అడుగులు?
ఒకవైపు ఇరాన్ పట్టు బిగిస్తున్న తరుణంలో, ఇజ్రాయెల్ ప్రధాని బెంజమిన్ నెతన్యాహు అనూహ్యంగా శాంతి వచనాలు పలకడం లేదా యుద్ధ ముగింపు గురించి మాట్లాడటం ప్రపంచ దేశాలను ఆశ్చర్యానికి గురిచేసింది. ఇరాన్తో నెలకొన్న తాజా సైనిక ఉద్రిక్తతలకు ముగింపు పలకాల్సిన సమయం ఆసన్నమైందని నెతన్యాహు పరోక్షంగా సూచించారు. “మా దేశ భద్రతను కాపాడుకునే క్రమంలో మేము నిర్దేశించుకున్న ప్రాథమిక లక్ష్యాలను విజయవంతంగా చేరుకున్నాం. శత్రువుల స్థావరాలను నిర్వీర్యం చేశాం. ఇక ఈ ప్రత్యక్ష దాడుల పరంపరకు ఒక ముగింపు పలకాల్సిన అవసరం ఉంది,” అని ఆయన వ్యాఖ్యానించినట్లు జెరూసలేం వర్గాలు వెల్లడించాయి.
అయితే, నెతన్యాహు ఈ ప్రకటన చేయడానికి వెనుక బలమైన కారణాలు ఉన్నట్లు తెలుస్తోంది. ఇజ్రాయెల్ లోపల ఆయన ప్రభుత్వం తీవ్రమైన ప్రజా వ్యతిరేకతను, రాజకీయ ఒత్తిడిని ఎదుర్కొంటోంది. దీర్ఘకాలిక యుద్ధం కారణంగా ఇజ్రాయెల్ ఆర్థిక వ్యవస్థ తీవ్రంగా దెబ్బతింది. అలాగే, అంతర్జాతీయ సమాజం నుంచి (ముఖ్యంగా ఐక్యరాజ్యసమితి, యూరోపియన్ యూనియన్) తక్షణ కాల్పుల విరమణ కోసం వస్తున్న ఒత్తిడిని ఆయన తట్టుకోలేకపోతున్నారు. మరోవైపు అమెరికా సైతం రాబోయే ఎన్నికల నేపథ్యంలో, మధ్యప్రాచ్యంలో యుద్ధాన్ని పొడిగించేందుకు సుముఖంగా లేదు. అందుకే ఇజ్రాయెల్కు వెనుక నుంచి ఒత్తిడి తెచ్చి, ఈ ‘వ్యూహాత్మక ముగింపు’ ప్రకటన చేయించినట్లు నిపుణులు అంచనా వేస్తున్నారు.
మధ్యప్రాచ్యంలో మారుతున్న భౌగోళిక రాజకీయాలు
ఈ తాజా పరిణామాలు మధ్యప్రాచ్య భౌగోళిక రాజకీయ చిత్రపటాన్ని (Geopolitical Landscape) పూర్తిగా మార్చివేస్తున్నాయి. ఇరాన్ ఒక బలమైన ప్రాంతీయ శక్తిగా అవతరించింది. అమెరికా ఆంక్షలు ఇరాన్ అణు కార్యక్రమాన్ని లేదా దాని సైనిక ఎదుగుదలను ఆపలేకపోయాయని స్పష్టమైంది. ఇజ్రాయెల్ దశాబ్దాలుగా అనుసరిస్తున్న “అగ్రెసివ్ డిటెరెన్స్” (Aggressive Deterrence – దూకుడుతో కూడిన నిరోధక) విధానం కొంతమేర విఫలమైందనే విమర్శలు వినిపిస్తున్నాయి.
అరేబియన్ ద్వీపకల్పంలోని ఇతర దేశాలు (సౌదీ అరేబియా, యూఏఈ తదితరాలు) ఇప్పుడు తమ విదేశీ విధానాన్ని పునఃసమీక్షించుకుంటున్నాయి. కేవలం అమెరికా భద్రతా హామీల పైనే ఆధారపడకుండా, ఇరాన్తో కూడా సత్సంబంధాలు నెరపేపుకునే దిశగా అడుగులు వేస్తున్నాయి. చైనా మధ్యవర్తిత్వంతో ఇటీవలే సౌదీ-ఇరాన్ సంబంధాలు మెరుగుపడటం దీనికి ప్రత్యక్ష ఉదాహరణ.
ముగింపు:
నివేదికల సారాంశం ప్రకారం.. ప్రస్తుతానికి పూర్తి స్థాయి మూడో ప్రపంచ యుద్ధం ముప్పు తప్పినట్లే కనిపిస్తున్నప్పటికీ, మధ్యప్రాచ్యంలో శాంతి అనేది ఒక ఎండమావి లాంటిదే. ఇరాన్ సాధించిన ఈ వ్యూహాత్మక విజయం అమెరికాకు కచ్చితంగా ఒక చేదు అనుభవమే. ఇజ్రాయెల్ ప్రధాని నెతన్యాహు ప్రకటన తక్షణ ఉపశమనం (Tactical Pause) కలిగించినా, ఇరాన్ అణు కార్యక్రమం, ఇజ్రాయెల్ భద్రతా సమస్యలు పూర్తిగా పరిష్కారం కానంత వరకు ఈ ఉద్రిక్తతలు నివురుగప్పిన నిప్పులానే ఉంటాయి. భవిష్యత్తులో ఈ దేశాల మధ్య దౌత్యపరమైన చర్చలు ఫలిస్తాయా లేదా అనేది కాలమే నిర్ణయించాలి.
